subliñados de INDEPENDENCIA (Alfonso Rodríguez, M Editora)

 

Estamos abocados ti e máis eu nun canibalismo recíproco (8).

…………………………….

diversión de sometemento (8)

……………………………..

Unha bolboreta é un desexo volátil (13).

…………………………….

Teño unha idea aproximada

do meu camiño (14).

…………………………….

Son mi ambiguo e contraditorio

son case nada, son case todo… (16)

……………………………..

Os froitos das sombras das árbores tamén son escuros (24).

……………………………..

Era estudante de malas artes (26).

……………………………..

Na marxe está o centro da distancia (28).

……………………………..

españa é moi difícil

como as matemáticas (30)

………………………………

(PERPENDICULARES)

Se ti és meu horizonte

eu son o teu abismo (34)

……………………………..

A REALIDADE é unha tumba de soños (38)

……………………………..

A sabana africana

tiña elefantiños bordados (42)

……………………………..

medios de comunicación case fascistas

e case medios de comunicación (44)

……………………………

Teño bastantes distopías nos dous ollos, ás veces preciso de lentes, mais

na fronte a utopía sempre me agarda movéndose impaciente para que a

siga e non me deteña (47).

……………………………

Ollando o reflexo do ceo no abismo…

a vida e a morte comparten superficie (51).

…………………………….

-Como se chama o panadeiro novo?

-Peter pan (54).

……………………………

-Ornean Sancho?

-Non meu señor, toman partido! (56).

……………………………

Río logo flúo (60).

……………………………

O pensamento xenérase na escuridade

Cando se precipita vé a luz (62).

……………………………

A maioría de pensamento que produzo é spam (69)

 

 

crítica de INDEPENDENCIA (Alfonso Rodríguez, M Editora)

O VALOR DA POESÍA

Título: Independencia

Autor: Alfonso Rodríguez

Editorial: M Editora

Vivimos unha sociedade que avanza irremisibelmente cara á descivilización, que diría Manuel Rivas. O certo é que o que deica agora entendiamos como valores sociais están sendo substituídos por contravalores que se sitúan nos seus antípodas. Así a solidariedade está a ser substiuída pola insolidariedade, non hai máis que ver o que pasou en Italia coa crise dos refuxiados. E aquí, en Hespaña, hai quen demanda unha memoria histórica “que non mire cara atrás”, logo entón deixaría de ser histórica. E neste clima social vive o poeta. Nunha sociedade que reivindica os dereitos históricos de Galiza como nación, mais de xeito insuficiente, nunca se chega a establecer como unha maioría social que domine en San Caetano, mentres estamos a ver o que sucede en territotios irmáns como Catalunya e Euskadi. Así as cousas a independencia mantense para nós coma unha utopía. Mais agora temos que entender “independencia” cun valor moito máis amplo.

Porque Alfonso Rodríguez non escribiu un poemario político ao uso. Si fala de política ás veces, coma no poema dialogado entre Suárez e Tejero. Mais na inmensa maioría dos casos a opción política paira sobre os textos coma unha posíbel opción, non pasa de aí e porque o título o indica. Ou si, porque “independencia” tamén o temos que entender como a non dependencia dese estado social alienante. E é precisamente  con este segundo significado co que nos temos que quedar. O autor preséntanos unha realidade que é “unha tumba de soños” (38). Se fora narrativa falariamos de algo parecido á realidade suxa, porque é unha realidade corrompida, próxima do caos mais que se presenta como unha “tómbola da luz e de color” (38). E non deixa de ser así para moita xente, inclusive a propia voz poética. Aínda que só sexa polo moito que lle inisten niso. E a sabendas de que a realidade é “final de contenda” (38) nesa loita que a voz poética mantén por non sentirse asoballada.

Neste estado de cousas non abonda nin a poesía. “Se vos puiderades refuxiar / nos poemas / migar cara os versos (…) / Mais o alento das metáforas non basta” (39) Porque a realidade pesa moito nunha realidade baseada nas estatíticas, nas matemáticas, que empurran a xente “á ignorancia / e á morte capital! (39). Con todo é un refuxio necesario e útil para a voz poética, así o demostra co propio poemario. Un poemario complexo, que tanto dá cabida a poemas dun só verso como a outros longos, onde lembra cando de mozo era positivista, mais ese positivismo foille arrincado pola realidade até sentirse “no abismo de nunca xamais” (36) e xa case non lembra cando era así. Con todo, a poesía para a voz poética non deixa de ser revelación, por entre os xogos de palabras e conceptos, a luz da poesía agroma, nunha manifestación insuficiente, iso si, mais necesaria nunha sociedade que ten de todo, mesmo fascismos de todas as colores, vellos e novos fascismos, “medios de comunición case fascistas / e case medios de comunicación” (44).

Refuxiándose no sentido do humor, a voz poética, “sapiens sumisus (M.M)” (62) aboia entre a a soidade e a solidariedade, nunha loita íntima contra a desesperación na que a utopía, a vella utopía, ten o valor dunha áncora en mar revolto. Aínda consciente de que “a maioría do pensamento que produzo é spam” (69), a poesía sérvelle para saber cal é o seu lugar neste mundo, aínda que sexa para decatarse de que o único que fai é criticar todo o que ve, todo o que sente, inclusive el mesmo. Quizá lle cumpra tamén certa independencia tamén para iso. Sen dúbida cómprelle como maneira de alonxarse e ter mellor perspectiva. Certa independencia de todo o que o rodea tamén porque non se sente identificado con nada, a non ser o sentido lúdico/lírico da poesía, esa maneira de repensar o mundo e soñar. Soñar con esa utopía liberadora, aínda consciente que “de aquí á treboada hai un lustro” (70) algo ten que facer mentres agarda e nada mellor que facer poesía, aínda que sexa unha poesía descrida de todo mais que lle permita ter claro cal é o obxectivo “ que non é outro que o lóstrego irredento / que de paso a ese instante de auténtica liberdade” (70)

ASDO: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

TRES POEMAS ESCOLLIDOS DE MARILAR ALEIXANDRE

 

De CATÁLOGO DE VELENOS

DERROTAS DOMÉTICAS

debeu ser moi difícil

degolar as anguías

sen cortar os dedos

arrandearte para que non te cubrisen

as escamas do ollomol

liscar do nó corredío das sabas

 

nas noites opacas

que batallas contra os garavanzos

medrando disformes na auga        que absurda tarefa

escoller lentellas de arroz

que impotencia

cando o leite fervido vai por fóra

inevitablemente

 

e se o batifondo das tixolas

non che deixaba oír a música

se o te francés e alemán

eran inútiles contra a graxa nos fogóns

se os tubos de auga berran coma nenos

ou gaivotas        e as patacas se pegan

no fondo da tarteira

 

nai

como é que estás sorrindo nas fotos?

De ABECEDARIO DAS ÁRBORES

O CE

ollo coas acacias

con c de coitelo

compás de catro por catro

acorde de rock

 

máscaras de entroido

esconden o gume das súas follas

nun estoupido de lámpadas amarelas

 

unha acacia ou mimosa nun entroido

hai anos

partiume a lingua en dous

De MUDANZAS

EN AUSENCIA DE VOZ

no medio dos seus venerábeis cabelos brancos

escintilaba un de púrpura

OVIDIO, Metamorfoses, VIII, 8-1O

 

na cabeleira azul envurullastes o ceo

a través dela supuraban as estrelas

 

en ausencia da voz

os cabelos foron palabras

arrincando a crina púrpura destes a vitoria a Minos

no golfo de Corinto

 

tamén os vencedores falaron a lingua do cabelo

das vencidas raparon a cabeza

en Ilión hai tres mil anos ou en Asturias no sesenta

e tres

a Constantina e Anita Braña

 

escrito cabelo a cabelo

vermello foi o crinado de Ocírroe

a filla do centauro

roxo o da loura Minerva non tocado por mans

de varón

negro o das Furias que peiteaban do cabelo serpes

e non houbo cabeleira máis admirábel

que a de Medusa

para volver levando no oco da man

o que noutro tempo foi

unha bagulla

 

crítica de MUDANZAS E OUTROS VELENOS (Marilar Aleixandre, Galaxia)

TRES POEMARIOS DE MARILAR ALEIXANDRE

Título: Mudanzas e outros velenos

Autora: Marilar Aleixandre

Editorial: Galaxia

Tres poemarios reuniu Marilar Aleixandre nesta nova publicación. Tres poemarios de difícil acceso que agora aparecen xuntos, centrais na produción poética da académica Marilar. Catálogo de velenos (2001), Premio Esquío de poesía e do que no seu día fixemos recensión, Abecedario das árbores (2006) e Mudanzas (2006), Premio Caixanova. Así que nesta crónica libresca atenderemos o segundo e terceiro, que son os que nos quedan por recensionar.

Abecedario das árbores é un poemario en aparencia sinxelo. O poemario encétao un poema co mesmo título có libro, e é unha reivindicación do valor que as árbores deben ter neste mundo tan tecnificado, tan artificializado, onde tantas veces son contempladas como un estorbo para o progreso poñendo a funcionar as chapodadoras que deixen impoluto o camiño a unha nova autopista, unha nova rúa, un novo froito do que entendemos como progreso. Porque neste mundo esquecemos a verdadeiro valor que teñen as árbores para que a vida siga sendo viva. Se aínda hai vida é porque aínda hai árbores, así de simple, o día en que non haxa árbores xa non haberá vida, extinguirémonos. O poema funciona tamén como presentación do que despois se poderá ler, que é un poemario estruturado en catro partes como catro son as estacións do ano:

“Inverno”, “Primavera”, “Verán” e “Outono”.

Cada poema vai dedicado a unha árbore, unha árbore central, o que non impide que poidan aparecer outras tamén, árbores dunha estación. Cada poema leva un título que é unha letra, pola que comeza ou que contén o nome da árbore, ou un nome en gaélico, xeito de reivindicar tamén unha cultura en perigo, a gaélica, así como a unión ou interferencias que poida ter coa cultura galega. Parce así un caderno de campo en que se van anotando as impresións poéticas que producen as diversas árbores. Os poemas son curtos, caben nunha páxina, e son unha mestura entre descritivos e interpretativos. Ser descritivos é case unha obriga, pero non se limitan a iso, á descrición da árbore, e dan cabida á interpretación da vida que os rodea, vida que tamén está nos ollos da voz poética, nos ollos, na memoria, na experiencia da voz poética, de xeito que xa no primeiro poema parecen os espectros de Dachau e Mauthausen.

Bidueiro, acacia, magnolio, plataneiro, tamarindo, teixo e ciprés son as árbores de inverno, e nelas podemos observar árbores exóticas que nos indican que o poemario vai ser un esculcar na memoria vexetal da voz poética, máis que cinguirse a unha determinada xeografía. Abruñeiro, salgueiro, limoeiro, maceira, as sebes, o olmo e o toxo, as de primavera. Uceira, castiñeiro, abelaneira, sabugueiro, oliveira, dedaleira e capudre, os de verán. E faia, gingko, carballo, silveira, bambú, freixo e hedra, as de verán, que contan aínda co engadido ao poemario orixinal dos “Haikus do Courel para Novoneyra”, publicados no Libro Homenaxe a Uxío Novoneyra da AELG. Este poemario clausurou a colección “ Poetas en Compostela”, editada pola Concellalía de Cultura e mais o grupo Corrreo Gallego, e tamén xunta poemas publicados no boletín Feros Corvos ou na Casa da Gramática.

Pola súa parte Mudanzas é un poemario moito máis complexo. Estruturado en tres partes. A primeira, “Portas” encabezada por unha cita de Arcadio López-Casanova; a segunda, “A voz, o ollo”, encabezada por outra de Rodríguez Baixeras; e a terceira, tamén “A voz, o ollo” por outra de Ana Romaní. Mais en realidade o que caracteriza o poemario é que cada texto vai encabezado por versos d´As Metamorfoses de Ovidio, excepto unha vez que é Homero. E é que todo o poemario é un contínuo diálogo entre a actualidade en que se escribe e le e personaxes mitolóxicas, onde unhas axudan a explicar as outras como fórmula para dar conta da vida, pois a vida e os seus arcanos, os seus misterios é o obxecto final do poemario. A vida sendo muller, a vida vivida baixo a condición de muller. Escrita sobre casca de ovo, como no “Envío” que enceta o poemario. Escrita con delicadeza, con coidado, porque as palabras poden esborrallarse unhas enriba de outras. Precisamente Marilar é unha xuntadora de palabras escritas nas marxes. Os seus versos parten sempre da conciencia de estaren escritos nas marxes, como nós vivimos tamén nunha marxe. Son versos que falan do amor, do amor de muller, do amor de muller que vive na marxe, e tamén da voz, da palabra, esa realidade que nos é condenada, que nos é roubada, cando é a realidade que nos define neste labirinto que é a vida.

Lelo é andar sempre cunha pregunta na boca, cunha imaxe bífida por entre a cartografía métrica dos seus versos, versos que non negan a rebeldía como único comportamento coherente, se é que cabe algunha coherencia neste espazo que é vivir, onde nos atopamos, onde nos precisamos, onde berramos pola solidariedade, esa solidariedade dos marxinados, dos que viven nas marxes. Versos que amalgaman, xa se dixo, como dúas realidades que se piden, personaxes mitolóxicas no acontecer diario. Como é posíbel que, despois de tanto tempo, nos sigan servindo, explicando? Tan pouco avanzou a humanidade ou é que hai literatura que é eterna? Nese caso, que é o máis probábel, non esquezamos ler.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

subliñados de CONTRA TODO ISTO. UN MANIFESTO REBELDE (Manuel Rivas, Xerais)

 

Hai un sensor moi especial que transforma ese golpe óptico da vergoña en partícula de conciencia (11).

………………………………………

Nacemos nun país esnafrado, onde non había mellor lugar para vivir que o futuro (12).

………………………………………

Porque quero gozar do mundo, correr cara a el e non fuxir, escribo contra Todo Isto (18).

………………………………………

De todas as historias, a da rebeldía contra a inxustiza, por persoas e animais, é a máis extraordinaria porque se proxecta como un permanente rescate que xermola e reactiva a esperanza, aínda baixo a lousa dos tempos mortos (23).

………………………………………

Nos últimos anos, Hespaña é o país que máis recortou en investigación e o gasto segue en continua caída (30).

………………………………………

Crear unha confianza básica, entre libres e iguais. Esa utopía xermina no ensino (35).

………………………………………

A indignación do 15-M é parte dunha memoria do rescate utópico que se ten que reactivar como rebeldía eficaz contra a distopía (36)

………………………………………

O mellor dos pobos é a sua colleita de humor e, xa postos, de amor (47).

………………………………………

Curiosa democracia na que as urnas son invocadas para meter medo (56).

………………………………………

O xornalismo está vivo e por iso o matan (59).

……………………………………….

O xornalismo vive unha crise existencial (61).

………………………………………..

Cando a xordeira do poder é total, deseguida fai acto de presenza a desintelixencia (70).

………………………………………..

Hai días en que semella <o centro exacto do abandono>, e que a crise é principalmente existencial, autodestrutiva, e non só ten a súa causa na incerteza tecnolóxica e o naufraxio económico (73, salientado  orixinal).

…………………………………………

Sucede que a memoria histórica, coma o cambio climático, é unha verdade incómoda. Polo retrovisor irónico da historia, a pregunta é: que futuro lles deixaremos aos nosos antepasados? (83).

……………………………………………

A mellor tradición de Hespaña é o que algúns carcamáns tratan de antitradición (89).

……………………………………………

O supremacismo machista cambalea cando a muller non acepta o estado de docilidade (103).

……………………………………………

Non son só as mulleres as que teñen que ser feministas. Tamén os homes (112).

……………………………………………..

Hoxe por hoxe, só hai algo que pode provocar unha revolución en Hespaña. As pensións. O naufraxio do sistema público de pensións (123).

…………………………………………….

E di o Goberno que estamos en plena recuperación. Si, mais nunha recuperación regresiva (127).

……………………………………………..

Pero vivimos nunha Hespaña máxica que superou a comparanza odiosa entre o luxo e a pobreza (134).

……………………………………………..

Unha trampa mortal para a democracia é a de sacrificar liberdades en nome da seguridade (151).

……………………………………………..

Enfadarse é un magnífico dereito democrático (157).

……………………………………………..

Como se vai intoxicando a linguaxe en sucesivas vagas de mentiras cun efecto semellante ao das gotas de arsénico (170).

……………………………………………….

Volvemos vivir tempos en que predomina o pensamento perigoso dos fanáticos (173).

……………………………………………….

Pero o camiño cara ao horror sempre está pavimentado polo asfalto da indiferenza dunha maioría (173).

………………………………………………..

Hai un lugar común: o que falta en Hespaña é máis cultura (181).

………………………………………………..

Como é posíbel que a sucesión de masacres escolares en Estados Unidos non conmovese o país como para impoñer a fin da venda libre de armas? (187).

………………………………………………

Agora que o penso, Jeb Bush puido izar un pequeno ataúde para berrar: < Viva a liberdade>! (189, salientado orixinal)

……………………………………………….

Con sorte, poderían darlle o Premio Nacional de Historia ou Literatura, valorados en 20.000 euros. O Premio Nacional de Tauromaquia, nova creación, ten un importe de 30.000 euros. Viva a cultura! (209).

……………………………………………….

Ao cabo, a literatura desafía a <liña do inaccesíbel> , alí onde se teñen que deter a arqueoloxía e a historia ( 221, salientado orixinal).

………………………………………………..

Existe unha causalidade na espoliación da esperanza no mundo contemporáneo (233).

…………………………………………………

Pregunta de neno: <E Deus que come?> (249, salientado orixinal).

…………………………………………………

Hai unha modalidade superior da épica, case imperceptíbel, que esixe músculos de buxo e nervios de crina de animal: a amabilidade (254).

crítica de CONTRA TODO ISTO. UN MANIFESTO REBELDE. (Manuel Rivas, Xerais)

UN MANIFESTO NECESARIO

Título: Contra todo isto. Un manifesto rebelde.

Autor: Manuel Rivas

Editorial: Xerais

Vivimos nun estado permanente de conflito onde os que máis perden son as clases máis populares e onde os que máis gañan son os máis ricos. Cada vez hai máis pobres máis pobres e cada vez hai máis ricos máis ricos. Á vez, os dereitos sociais que desde a Transición (ou Transfusión) se foron gañando camiñan en franco retroceso cara á desaparición. Cada día amencemos cunha privatización máis, e co servizo público máis enfraquecido, deteriorado. Fano “polo noso ben”.  Parce que a privatización é a solución a todos os males, e par eles si, para os ricos si, para eles é unha bicoca coller un negocio en marcha e ben posicionado. Ben pouco importa que os utentes dese servizo público teñamos que apandar con peor calidade de servizo, porque iso é o que pasa, hai que gañar cartos, e ese hai que gañar cartos é un gañar cartos como sexa, normalmente deteriorando o servizo que se presta. Envellecemos, a pirámide poboacional hespañola amósao ás claras, e máis na Galiza, mais os emigrantes son vistos como usurpadores. En fin. Podiamos seguir, que a listaxe de despropósitos é longa, mais cremos que abondou para presentar un estado de cousas contra as que é necesario reaccionar.

Iso é o fai Manuel Rivas neste Contra todo isto. Un manifesto rebelde. Rebelarse. Reaccionar. Nun tempo escuro e retrógado, o que nos toca, achegar un chisco de luz, un refacho de aire fresco que nos devolve a esperanza de que hai alguén que, coma nós, non atura máis. Ao longo dos capítulos deste libro vai amiudando en parte da realidade que nos toca vivir. Porque sente vergoña.. “O primeiro paso para detectar unha inxustiza é que compareza o sentido da vergoña” (11). E reacciona contra a “canallocracia”, contra a descivilización, contra o retroceso e rearmamento, contra a produción de medo para poñer en corentena os dereitos e liberdades, contra a subtracción da democracia, contra a produción de fendas de desigualdade, contra o desmantelamento dos espazos comúns, contra a produción de odio cara ao outro, contra o machismo, contra a explotación da muller, contra a inquisición contra a muller, contra guerra contra a muller, contra a guerra contra a natureza, contra a caza dos ecoloxistas, contra a domesticación intelectual, contra indiferenza e o cinismo, contra a amputación da cabeza, contra a subtracción da cultura como hábitat de liberdade, contra o antieuropeísmo reaccionario, contra os paraísos fiscais e a corrupción sistémica nunha mestura de economía gris e criminal, contra a propagación no uso do lawfare (guerra xurídica) por parte  dos poderosos, contra as portas xiratorias, contra o abaratamento humano na era da robotización, contra a crecente mercantilización e burocratización do ensino, contra unha tradición baseada en pompas (fúnebres ou festivas), contra desmemoria e a contramemoria. E faino no “Manifesto rebelde”.

Rebélase como xornalista que é. “O xornalismo está vivo e por iso o matan” (59). Por iso, despois do “Manifesto rebelde” lle dedica un capítulo, porque despois do “Manifesto rebelde” aínda queda moito libro en que ir deténdose nalgunhas realidades sangrantes, preocupantes. Nove capítulos máis, conformados por “artículos” de dimensións inferiores a dúas pàxinas polo xeral e onde o capítulo final é unha sucesión de “cápsulas de enxeño” onde queda clara a vontade de denunciar, a vontade crítica do xornalista, que se formula en textos de poucas liñas. Tempo abondo para tocar temas como a Memoria Histórica, a inmigración, a República, as pensións, Catalunya, o racismo, as armas,o turismo, ou os robots. Dedicando un capítulo enteiro á literatura escrita “na beira” e onde dialoga con Cervantes, Borges, Saramago, Jonh Berger, Paco Souto e a literatura escrita con vontade de compromiso. De entre todos estes capítulos queremos salientar dous, o que agrupa os textos dedicados ao xornalismo e o que agrupa os textos deicados ao feminismo, aínda que os dous temas, o xornalismo e as mulleres poden aparecer noutros illados. Queremos salientar eses dous porque o autor é consciente sa súa condición de xornalista, de xornalista comprometido, de xornalista de porqués. E o das mulleres por razóns obvias, son a metade do mundo e deica agora non tiveron o protagonismo que mereceron. Pois ben, sobre todos estes temas e máis, proxecta luz Manuel Rivas, unha luz procedente da lucidez crítica, a luz procedente da voz rebelde e culta, a luz procedente do compromiso cos débiles, cos menos favorecidos. O que fai deste libro un libro necesario neste tempo de sombras e regresión, neste Estado de Vergoña eis un libro do sentir e do pensar que quere pór a liberdade no corpo da linguaxe. Un libro impagábel.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

subliñados de SOÑOS. ARQUIVOS. CARTAS (María do Cebreiro, Xerais)

 

O que vale nun poema constrúese a expensas do que non vale no poema (10).

………………………………………….

Nin sequera as metáforas doadas poden borrar todo o impulso que as alenta. É o mesmo impulso que rompe a escrita aínda que fracasemos, como ante as cousas que son realmente grandes debemos aprender a fracasar (10).

…………………………………………..

Hai tantos dedos como planetas. Tantas mortes como planetas (12).

…………………………………………..

Vivimos entre os outros como se iso fose un froito da vontade e non do azar (13).

…………………………………………..

Tes razón: o poema é unha linguaxe secreta na que ciframos todo o que non podemos dicir doutro xeito (14).

……………………………………………

<Quero escribir para que algo me importe> (17, salientado orixinal).

…………………………………………….

Se ti me preguntases porque escribo diríache ; < escribo porque non podo identificarme con nada>. Ningunha posición, poucas persoas, algunha idea, ningún fogar. (18, salientado orixinal).

……………………………………………

< O que pensan os mortos sobre os vivos ocupa máis espazo que o que pensan os vivos sobre os mortos> (20, salientado orixinal).

……………………………………………..

Unha paixón?

Quizais, pero desprovista da busca da beleza, sen a ximnasia da literatura, o anticipo do orgasmo (21).

………………………………………………

Na métrica procuras o que eu procuro no que non ten medida. Un corazón feminino, sen compás.

A túa idea de métrica vén cadrar, paso a paso, coa miña propia idea de infinito.

(…)

O poema non é un avión nin un barco. O poema protesta para que a carne deixe de ser carne. É unha protesta inútil (22).

……………………………………………….

Hai nomes que queiman os dedos cando escribo, aínda que me deteña na inicial (27).

……………………………………………….

O tempo cura porque mata (27).

………………………………………………..

Dixen que a paz era unha figura da morte e respondiches: procuramos a paz, pero para escribir necesitamos volver ao tempo das feridas.

<Regresa>, contestei, <ao tempo das feridas>. Escribe como cando non sabías escribir e os teus dedos chocaban co ventre da túa nai (30).

……………………………………………….

O corpo está cheo de camiños falsos (44).

……………………………………………….

< O poema é a vida do poeta> (46, salientado orixinal).

………………………………………………..

(Escribo rápido porque vivo rápido (…)) (46).

………………………………………………..

Este desexo é unha enfermidade. Cando o usamos, extínguese. Hai cousas que se non as gastamos non se poden aforrar (47)).

………………………………………………….

Ti, coma o montañeiro: dous poetas sen obra (48).

…………………………………………………..

É só que coido que hai certa conexión entre a música que nos gusta e a música da nosa propia escrita (49).

……………………………………………………

(…) entón a aquilo como que lle dei a volta e fixen que fosen as cousas as que sentían e nós os que nos mudabamos (…) (50).

……………………………………………………

A túa imaxinación, tan exaltada que ningunha caligrafía a poderá atrapar (52).

……………………………………………………

< Hai conversas que duran toda a vida e hai encontros que fan que a vida se deteña > (56, salientado orixinal).

…………………………………………………….

A vocación do lume é confundir a forma e a materia (57).

…………………………………………………….

A dor non é ningunha experiencia nin un castigo. A dor é simplemente algo que sucede (59).

……………………………………………………

Ningún amor morre de todo mentres sigamos vendo pasar as súas imaxes (62).

 

 

crítica de SOÑOS.ARQUIVOS.CARTAS (María do Cebreiro, Xerais)

IMPULSOS DE TRANSGRESIÓN

Título: Soños. Arquivos. Cartas

Autora: María do Cebreiro

Editorial: Xerais

Soños, facultade do desexo privado…e que bonito cando son compartidos! Soños, elucubracións refuxio tantas veces da tenrura, mais tamén os pesadelos son soños pero aquí non se refire a eles ou chamaríaos polo seu nome. Soños, esa materia de que está feito o progreso. Soños, revelacións do íntimo, ansias, ilusións…Arquivos, linguaxe administrativa, lugar onde se garda e clasifica calquera tipo de documento, conxunto de cousas que teñen algo en común. Cartas, escritos que se envían a alguén. Desde o mesmo título, Soños. Arquivos. Cartas, o último libro de María do Cebreiro, fala de transgresión poñendo en contacto tres substantivos de orixe tan diversa.

E así é, o libro é pura transgresión de fronteiras literarias. Pero antes digamos que é un libro fragmentario. Salvo raras excepcións, o texto fragméntase en varios, como se fose un texto seriado, ás veces con marcas de capítulos ou partes, existindo unha conexión poética entre as partes, a partir de aí pódese procurar a lóxica ou a consecuencia, a sabendas de que non é aspecto que preocupe especialmente á autora duns textos que teñen título, mais é un título enigmático formado exclusivamente por letras ou combinacións de letras e números. Si, o título serve para identificalos mais só para iso, posibelmente para autora teñan algún sentido, porén non é así para quen le. En primeiro lugar os textos teñen moito parecido cos propios dun diario poético ou caderno de campo en que se van anotando os feitos poéticos segundo orde de aparición na men e e no sentir da poeta. En diálogo co xénero epistolar, pois tamén este é empregado claramente aínda que non profusamente. E non esquezamos aqueles que poden ser arquivos ou proceder de arquivos da autora.

Moi difícil de encadrar tematicamente, pois o mesmo texto pode conter varios temas, o libro constitúe unha forma privilexiada de apertura aos demais. Unha apertura na que pode haber personaxes mais só unha vez contan unha historia. Soños. Arquivos. Cartas tamén é un libro fronteirizo formalmente, porque, alén do  dito, os textos non conteñen versos, vense superados con facilidade e non rematan ata o final da liña. Quizá o que mellor o define é a prosa poética, moi preto da literatura mínima, do microrrelato, de feito os textos están cerca dunha sucesión de microrrelatos en comunicación uns con outros. Está moi cerca mais tampouco son microrrelatos ao uso, aínda que xa sabemos o cerca que están microrrelatos e poesía. Os textos, máis ca nada, son a casa da poesía, están preñados de poesía, cada parte de que se compón o texto é unha idea poética e así se van sucedendo unha tras outra, coma se foran superpoñéndose.

Ás veces o texto é unha realidade única, coma no caso de “G.(6)”, “I.(3)” ou os moi breves como “G.(9)”. Aínda así, os dous derradeiros exemplos non son fragmentarios, mais o primeiro si, está construído en base a interferencias, coma tatexos, o texto vaise configurando interferido por múltiples silencios. Unha variante máis dos textos seriados que é o normal no libro. Ao pouco de comezar o libro, a voz poética explica a forma dos textos recorrendo ao impulso. É o mesmo impulso o que rompe a escrita aínda que fracasemos, como ante as cousas que son realmente grandes debemos aprender a fracasar (10). De feito que podemos identificar cada parte do texto cun impulso, un impulso poético, e o texto sería unha sucesión de impulsos, impulsos sobre a vida, sobre aquilo que fai que o que vivimos día a día mereza a pena ser vivido. Impulsos transxenéricos preñados de poesía, como preñada de poesía vén a vida. A misión da poeta é descubrírnola, importando moi pouco as convencións literarias herdadas da tradición, de feito enfróntase a elas directamente, escribindo un libro difícil de catalogar xenricamente pois aínda que formalmente se presenta como prosa…esta vén cargada de poesía.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

subliñados de EN BRANCO E NEGRO (Pere Tobaruela, Baía Edicións)

 

O vello xastre mirábame en fite. Era unha ollada profunda, escrutadora pero sen pretensión de intimidar (9).

……………………………………………

Desta maneira, pechados hermeticamente e sen poder case respirar, comezou a nosa viaxe (13).

……………………………………………..

Eu, en cambio, estou máis de acordo coa opinión do escritor romanés Eliezer Wiesel: <Nos campos de exterminio nazis morreu o home e a idea de home> (17).

……………………………………………..

Uns meses antes de acabar a carreira, un amigo de Héctor ofreceulle a posibilidade de dirixir un xornal: o amigo poría os cartos e Héctor o talento (28).

……………………………………………….

(…) se barrásemos ben forte que non somos nin putas nin submisas, as mulleres de hoxe fariamos ver a nosa dignidade e gañariamos o respecto da nosa sociedade (34).

……………………………………………….

Fomos cara á Ponte do Diaño: deixamos atrás o centro antigo da vila por uns momentos. Cando chegamos á ponte, o vello xastre colleume do brazo e pediume axuda (45).

………………………………………………

Non lle caiba dúbida: hai que ensinar e aprender a saber distanciarse, a saber obxectivar, a saber aceptar (47).

………………………………………………

(…) a un país sen miras correspóndenllle políticos sen miras (50).

……………………………………………….

Pasamos case seis horas na Gran Cabilia. Entraramos ás dúas e marchamos de alí ás oito menos cuarto (60).

……………………………………………….

Cataluña, calquera país do mundo, é a suma das súas circunstancias históricas (68).

……………………………………………….

Podemos concluír, logo, que sempre perden os mesmos, isto é, unha muller ou un home calquera, un cidadán corrente (82).

………………………………………………..

Antonio e Carmen estiveron agardando con impaciencia as noticias das 23:00 horas da BBC (88).

……………………………………………….

O que son as cousas: a familia de Manuel puido saír de Bata grazas a un membro do partido de Macías (94).

………………………………………………

(…) Todos achegamos xenes prehistóricos a este mundo posmoderno (…) (101, salientado orixinal).

crítica de EN BRANCO E NEGRO (Pere Tobaruela, Baía Edicións)

O POSITIVO E O NEGATIVO

Título: En branco e negro

Autor: Pere Tobaruela

Editorial: Baía Edicións

A vida está chea de aspectos positivos e outros negativos, a persistencia duns non debe agacharnos os outros. Por iso o título de En braco e negro de Pere Tobaruela. Esta pequena novela técese desde dous fulcros temporais. O sincrónico, que nos conta a relación entre Sara Martí e Manuel. E o diacrónico, que nos conta a historia da familia de Manuel. Entre os dous vanse alternando sucesivamente na lectura que a autora implícita, Sara Martí, dispón para nós nos doce capítulos de que consta a novela. Unha novela que conta un aspecto novidoso dentro da literatura galega e ben pouco tratado na castelá: o proceso de independencia de Guinea Ecuatorial, pois alí é onde se asenta Ferran, o avó de Manuel, en terras dun seu parente que lle ofrece traballo. O traballo é duro nos cafetais, mais casa cunha negra e entón sente o desterro a Mongomo, pois non estaba ben visto que os europeos casaran coas negras. Mais este aspecto negativo, o traballo é aínda máis duro na plantación de cacao de Mongomo, vese contrarrestado polo grande amor que existe entre Ferran e María. Paralelamente cóntase a historia da relación entre Sara Martí e Manuel. E nesta historia paralela e sincrónica hai cabida para tratar un monte de temas, pois Sara Martí é xornalista e publica artigos de opinión nun diario local, Coses Nostres.

Os artigos de opinión de Sara Martí, sempre suxeridos polo que se leu antes, polas vivencias da propia Sara, dan entrada e temas como os campos de exterminio nazis, a condición de muller na sociedade actual, o patrimonio e o urbanismo, a mestizaxe ou a guerra dos Balcáns. E tamén a personaxes da cultura catalá (como Sandra Balcells, Jaume Vicens i Vives, Jaume Sans, Gemma Lienas…) ou europea: Goethe, Eckerman. Todos eles son empregados pola voz crítica de Sara Martí nos seus artigos de opinión, uns artigos moi pertinentes que serven para poñer de relevo circunstancias onde o ser humano actúa con pouco humanismo, xa sexa nos campos nazis, no trato ás mulleres, na desconsideración do patrimonio, na reivindicación da mestizaxe como compoñente cultural central da nosa vida, ou na guerra dos Balcáns. A necesidade da voz crítica é unha reivindicación que Pere Tobaruela, que chega a ficcionarse a si mesmo, quere deixar ben clara.

Detrás dalgúns personaxes de ficción desta novela hai un anaco de vida ou opinións de personaxes de carne e óso (100). Declara Sara Martí no remate da novela, e cítaos por orde alfabética: Sandra Balsells, Josep María Espinás, Edmon Gimeno, Ferran Iniesta, Edgar Morin, Sylvia Oussedik, Bru Rovira, Jordi Savater Pi e Josepa Truyols. Pois esta é unha novela de ambientación catalá aínda que os fomentadores, tema moi do autor, nesta ocasión diríxense a Guinea Ecuatorial. Unha Guinea Ecuatorial que nos é presentada antes da emancipación de España e despois, coa terríbel ditadura de Macías. Este proceso de independencia é ben pouco coñecido a pesar de que ten lugar nos anos 60 do pasado século, moito máis preto de nós do que parece, sendo a derradeira colonia española se excpetuamos o caso dun Sahara que aínda hoxe non ten ben definido o seu status pois a descolonización foi unha desfeita da que se aproveitaron algúns países pero que non deixou de ser convulsa e aínda hoxe hai reivindicacións do pobo saharauí.

A novela está contada cunha axilidade narrativa salientábel, que fai que en ningún momento deixe de ser unha lectura interesante e emocionante. Con ser unha novela pequena, dá para moito. Para e emoción propia da historia de Sara e Manuel, para a ilustración da historia colonial e postcolonial de Guinea Ecuatorial a través da familia de Manuel, e para e meditación sobre algúns asuntos de plena actualidade.

ASDO.: Xosé M. Eyré