subliñados de LAPIS NA NOITE (Ramón Nicolás, Xerais)

 

A chegada a Ezeiza non me impresionou tanto coma a experiencia que supuxera desembarcar no aeroporto venezolano de Maiquetía había dous anos (22).

……………………………….

Eu seguía desasosegada e sentía a boca seca (32).

………………………………

Adoptara unha actitude mediante a que acreditaba que, se non recordaba algo, é que non existíu (37).

………………………………

As raíces non son fáciles de arrincar, nunca (38).

…………………………………

Por que aquel silencio ferreño sobre Ramiro? Que leva un rapaz a romper coa súa vida e fuxir sen deixar rastro? (50).

………………………………

Na carta que xa debiches ler quixen desvelar algúns dos motivos que encontrei para escribir estas crónicas ou memorias (57).

……………………………….

(…) que viñan por min e que sería cousa de días (58).

……………………………………

Un espazo onde a frontera das idades se diluía, onde non era unha quimera sentirse adultos, máis ben unha realidade tanxible, sobre todo cando o que se quería era cambiar o mundo (61).

……………………………………

Escoitáranse uns a otros, olláranse e sentíranse preto eunidos por ese fío invisible que tece ilusións compartidas (63).

………………………………..

Moitos mesmo sen adscrición partidaria ningunha, pero unidos nunha fe colectiva e solidaria da que non abdicarían nunca (64).

…………………………………..

Estaba feliz porque eses ingresos me permitían sobrevivir, que daquela era, sen dúbida, o máis importante (68).

……………………………………

Non arriscar en van o futuro das persoas que me rodeaban. Esa era a idea que perseguía (77).

……………………………………

A persecución do estudantado <desafecto e comunista> foi un dos obxectivos máis cobizados e prioritario, tamén relativamente fácil de dominar (97, salientado orixinal).

…………………………………..

Vénme á cabeza agora a declaración de Bruera, ministro de Educación Nacional, que se encargaba de insistir, coma unha ladaíña, na necesidade de < restaurar a orden a educación >, isto é: contra o caos, disciplina (98).

…………………………………..

( … )a comprensión do <fenómeno subversivo que vive a Arxentina destes días, especialmente no ámbito educativo> ( 100, salientado orixinal).

……………………………………

(…) aludindo á enfermidade moral da educación e do país (101)

…………………………………

En pouco tempo foi asasinado e o seu corpo, ademais, foi exposto no patio central da ESMA ante os seus compañeiros secuestrados, como exemplo do que nunca se debería facer (112).

…………………………………

Facían un pouco de trampa, pero gañaban confianza para a vida (128).

……………………………………..

Pasara só un mes desde que Videla accedera ao poder e todo mudara radicalmente (132).

……………………………………..

Como imaxinas, esas dez persoas, máis ben os seus secuestros, pasaron á historia negra da Arxentina baixo o nome de Noite dos lapis (136, salientado orixinal).

………………………………….

É posible curar as feridas coa palabra? Tampouco o sei (137).

…………………………………

A barbarie xonocida desembarcou en todos os ámbitos (143)

……………………………………

Unha verdadeira caza de bruxas que xeraría despedimentos e inhabilitacións (146)

…………………………………

Eran tempos en que ter un libro era perigoso, moi perigoso (146-147)

…………………………………..

Ese era o deseño do país en que querían que vivísemos, coa cabeza Baixa, os ollos pechados, as orellas tapadas (147).

……………………………………

Unha nube negra veu e quedou para sempre pairando riba das nosas cabezas (150).

………………………………

Non facían falta palabras naquel momento, tampouco se podían pronunciar (153).

…………………………………

O silencio chantóuseme na alma aquela noite (153).

………………………………

Aquela noite foi para nós interminable, interminablemente longa (157)

……………………………….

Batiamos contra un muro de indiferenza, de desprezo e silencio unha e outra vez ( 158).

…………………………………..

Se cadra xa non a fe no amor, porque o noso á forza se transformara noutra cousa; se cadra resistencia, ou resiliencia (159).

………………………………..

(…) pois non se trata de reconciliar: o verbo é reparar (183).

crítica de LAPIS NA NOITE (Ramón Nicolás, Xerais)

A NOITE DOS LAPIS

Título: Lapis  na noite

Autor: Ramón Nicolás

Editorial: Xerais

O ser humano é exemplar en moitos sentidos, tamén nos negativos, pois ningún outro animal mata sitematicamente outros da súa especie. Ramón Nicolás lémbranolo na súa nova novela. Unha novela de esgazaduras e soños. Unha novela de resistencia, resiliencia, amor e heroísmo. Unha novela que percorre cicatrices que aínda non estiñaron, que se manteñen no tempo como exemplo do que os humanos podemos chegar a facer simplemente por dominar, por afán de poder.

Lapis na noite toma como punto de partida dous feitos traumáticos: o exilio na ditadura de Franco e A noite dos lapis durante a ditadura cívico-militar arxentina (1976-1983). Nada imos dicir, ou case nada, do exilio nos tempos da ditadura franquista, ben coñecido é. Só que Ramiro, da noite para a mañá, se ten que exiliar na Arxentina, rompendo todos os vínculos coa súa familia galega e tendo que comezar de cero, cunha nova identidade, Roberto Rizzone López. Ramiro é unha figura enigamática na vida de Lucía, Lucía, unha muller que escribe un libro sobre unha autora que despois resulta ser a homenaxeada no Día das Letras Galegas. Con ese gallo é convidada a desenvolver unha serie de actividades na Arxentina no marco da Feira do Libro. Iso déixalle oportunidade para visitar a Tatiana, a muller do tío Ramiro. E esta dálle un cartafol cunhas “memorias” que Ramiro escribiu antes da súa morte. Este é o inicio da novela, que a partír de aí é a exposición dos escritos de Ramiro-Roberto, complementados con capítulos cun narrador en terceira persoa que axuda a completar o relato de Ramiro-Roberto, dotando a novela dunha grande axilidade narrativa.

O que conta Ramiro-Roberto é como ao exiliarse pasa dunha ditadura, a franquista, a outra máis breve mais terribelmente cruenta, a cívico-militar arxentina, que vai ser vivida de forma moi traumática pola súa filla Iria. Pois Iria formara parte do estudantado que esixira un boleto estudantil gratuíto para os estudantes, sendo unha adolescente aínda. A partir de aí sucédese A noite dos lapis, o escarmento que a ditadura quere deixar ben patente entre os estudantes. Na noite do 16 de setembro de 1976 e días posteriores ten lugar unha serie de secuestros a asasinatos de estudantes que participaran na loita polo boleto estudantil. É unha das primeiras medidas que toma a xunta cívico-militar arxentina, que pretendía limpar de disidentes a sociedade, chegando a prohibir mesmo libros para nenos polo mal exemplo que daban. Iria vai ser unha deses estudantes represaliados. O mesmo título da novela de Ramón Nicolás fai refrencia a este feito.

Eis unha novela que nos presenta unha mocidade combativa e esperanzada, que loita polos seus dereitos nun tempo gris e convulso. Todo un exemplo nos días que corren, nestes días nos que a memoria dos represaliados no franquismo non foi aínda reparada, nestes días nos que a merma nos dereitos civís parece inacabábel. Nestes días nos que o desexo dun mundo mellor parece unha utopía inacadábel, Lapis na noite é unha novela exemplar. Exemplar e tráxica, pois a historia de Iria é unha historia tráxica, mais tamén valente e exemplar, pois recupera un feito histórico que debe servir de exemplo para que brutalidades así non volvan suceder, para que se vexa que nada é posíbel se non se loita por el. Téñase a idade que se teña. Pois a loita por un mundo máis xusto non entende de idades senón de heroísmos, de constancia, de atrevemento, de soños, como foi o caso de Iria.

Lapis na noite presenta un ritmo expositivo envolvente. A lectura das memorias de Ramiro resulta tan vertixinosa e tráxica que envolve ao lector nesa atmosfera onde á esgazadura e ter que comezar unha vida desde cero lle sucede a terríbel  noite dos lapis. Onde a esgazadura do exilio e a creación dunha nova identidade lle sucede a loita adolescente. Non hai tempo para un respiro. Se o pai tivo que loitar no exilio por ser unha nova persoa, a filla vai loitar tamén, aínda adolescente, polos seus dereitos. Ao fascismo de Franco sucédeo o fascismo do escuro Proceso de Reorganización Nacional, como se autodenomimou a xunta cívico-militar que tiranizou Arxentina entre 1976 e 1983, instaurando un tempo de secuestros, desaparecidos e mortos. A novela de Ramón Nicolás é un espello de tempos pasados aínda recentes e necesidades actuais. Porque se Arxentina xulgou os responsábeis da ditadura e levou adiante feitos de reparación, nada se fixo por reparar a memoria das vítimas do franquismo, seguen os mortos nas cunetas mentres a descivilización, que diría Manuel Rivas, avanza imparábel.

Con este panorama, novelas como esta representan un grolo de auga fresca, unha esperanza en que os mozos e mozas que a lean tomen exemplo e conciencia de que a loita nunca cesa, de que un mundo mellor é posíbel se non se decae na loita. O fío tráxico que percorre a novela é innegábel, tanto para o pai, Ramiro, coma para a filla, Iria, mais nin un nin outra deixaron de loitar e, ao final, o que queda de nós é o testemuño do que fixemos. Eis logo que esta é unha novela testemuñal ademais de exemplar.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

IN MEMORIAM, XABIER

Hai días nos que é mellor non erguerse da cama. Pensa un coma se dese xeito fose quen de evitar un suceso terríbel que non por iso vai deixar se suceder. Tal me pasou hoxe a min. Nada máis abrir a fiestra do ordenador, a noticia asaltoume: quedámonos sen Xabier P. Docampo. Fóisenos. E a perda é moi grande porque non só se perde un gran escritor. A súa obra sempre quedará connosco, seguiremos léndoa no futuro, no futuro seguirá a iluminarnos. Porque esa é a súa característica máis fonda. Xabier escribía para iluminar o camiño dos seus lectores, xa infanto-xuvenís, xa adultos. Era un narrador de raza. Fose oralmente ou fose na escrita, as súas palabras prendían en nós os faros da intelixencia e da emoción, da paixón que sentía pola súa cultura, pola súa lingua, pola súa historia, pola súa patria. Seguirá connosco a súa obra. Porén perdemos ao amigo, ao mestre. E esa é unha perda irreparábel por moito que continúe connosco o seu exemplo, para sempre inmorredoiro. Aqueles que o tratamos así o sentimos. Era falar con el e que te inundase a forza de querer loitar, de loitar sempre, de nunca conformarse. Cargabas as baterías para un bo pedazo de tempo. É o que máis vou botar de menos. Como crítico tería que falar da súa obra, imprescindíbel na historia da literatura contemporánea. Mais o crítico séntese pouca cousa á sombra do Xabier amigo e mestre, faro.

Desde hoxe todo será distinto. Morreume a sensación de estar á expectativa por unha nova obra túa. Xa non poderei gozar da túa compaña. Terei que agarrarme aos momentos que compartimos. Gorecerme na luz que o faro das túas palabras prendían en min. Continuar, sempre continuar seguindo o teu exemplo.

A horta xa non terá quen a coide. Non sei se nos últimos anos continuaches a traballala. Mais a terra fértil da túa obra e do teu exemplo seguirán ser comunidade para os que amamos este país, esta lingua, esta literatura…Por sempre!

 

 

 

 

 

subliñados de INDEPENDENCIA (Alfonso Rodríguez, M Editora)

 

Estamos abocados ti e máis eu nun canibalismo recíproco (8).

…………………………….

diversión de sometemento (8)

……………………………..

Unha bolboreta é un desexo volátil (13).

…………………………….

Teño unha idea aproximada

do meu camiño (14).

…………………………….

Son mi ambiguo e contraditorio

son case nada, son case todo… (16)

……………………………..

Os froitos das sombras das árbores tamén son escuros (24).

……………………………..

Era estudante de malas artes (26).

……………………………..

Na marxe está o centro da distancia (28).

……………………………..

españa é moi difícil

como as matemáticas (30)

………………………………

(PERPENDICULARES)

Se ti és meu horizonte

eu son o teu abismo (34)

……………………………..

A REALIDADE é unha tumba de soños (38)

……………………………..

A sabana africana

tiña elefantiños bordados (42)

……………………………..

medios de comunicación case fascistas

e case medios de comunicación (44)

……………………………

Teño bastantes distopías nos dous ollos, ás veces preciso de lentes, mais

na fronte a utopía sempre me agarda movéndose impaciente para que a

siga e non me deteña (47).

……………………………

Ollando o reflexo do ceo no abismo…

a vida e a morte comparten superficie (51).

…………………………….

-Como se chama o panadeiro novo?

-Peter pan (54).

……………………………

-Ornean Sancho?

-Non meu señor, toman partido! (56).

……………………………

Río logo flúo (60).

……………………………

O pensamento xenérase na escuridade

Cando se precipita vé a luz (62).

……………………………

A maioría de pensamento que produzo é spam (69)

 

 

crítica de INDEPENDENCIA (Alfonso Rodríguez, M Editora)

O VALOR DA POESÍA

Título: Independencia

Autor: Alfonso Rodríguez

Editorial: M Editora

Vivimos unha sociedade que avanza irremisibelmente cara á descivilización, que diría Manuel Rivas. O certo é que o que deica agora entendiamos como valores sociais están sendo substituídos por contravalores que se sitúan nos seus antípodas. Así a solidariedade está a ser substiuída pola insolidariedade, non hai máis que ver o que pasou en Italia coa crise dos refuxiados. E aquí, en Hespaña, hai quen demanda unha memoria histórica “que non mire cara atrás”, logo entón deixaría de ser histórica. E neste clima social vive o poeta. Nunha sociedade que reivindica os dereitos históricos de Galiza como nación, mais de xeito insuficiente, nunca se chega a establecer como unha maioría social que domine en San Caetano, mentres estamos a ver o que sucede en territotios irmáns como Catalunya e Euskadi. Así as cousas a independencia mantense para nós coma unha utopía. Mais agora temos que entender “independencia” cun valor moito máis amplo.

Porque Alfonso Rodríguez non escribiu un poemario político ao uso. Si fala de política ás veces, coma no poema dialogado entre Suárez e Tejero. Mais na inmensa maioría dos casos a opción política paira sobre os textos coma unha posíbel opción, non pasa de aí e porque o título o indica. Ou si, porque “independencia” tamén o temos que entender como a non dependencia dese estado social alienante. E é precisamente  con este segundo significado co que nos temos que quedar. O autor preséntanos unha realidade que é “unha tumba de soños” (38). Se fora narrativa falariamos de algo parecido á realidade suxa, porque é unha realidade corrompida, próxima do caos mais que se presenta como unha “tómbola da luz e de color” (38). E non deixa de ser así para moita xente, inclusive a propia voz poética. Aínda que só sexa polo moito que lle inisten niso. E a sabendas de que a realidade é “final de contenda” (38) nesa loita que a voz poética mantén por non sentirse asoballada.

Neste estado de cousas non abonda nin a poesía. “Se vos puiderades refuxiar / nos poemas / migar cara os versos (…) / Mais o alento das metáforas non basta” (39) Porque a realidade pesa moito nunha realidade baseada nas estatíticas, nas matemáticas, que empurran a xente “á ignorancia / e á morte capital! (39). Con todo é un refuxio necesario e útil para a voz poética, así o demostra co propio poemario. Un poemario complexo, que tanto dá cabida a poemas dun só verso como a outros longos, onde lembra cando de mozo era positivista, mais ese positivismo foille arrincado pola realidade até sentirse “no abismo de nunca xamais” (36) e xa case non lembra cando era así. Con todo, a poesía para a voz poética non deixa de ser revelación, por entre os xogos de palabras e conceptos, a luz da poesía agroma, nunha manifestación insuficiente, iso si, mais necesaria nunha sociedade que ten de todo, mesmo fascismos de todas as colores, vellos e novos fascismos, “medios de comunición case fascistas / e case medios de comunicación” (44).

Refuxiándose no sentido do humor, a voz poética, “sapiens sumisus (M.M)” (62) aboia entre a a soidade e a solidariedade, nunha loita íntima contra a desesperación na que a utopía, a vella utopía, ten o valor dunha áncora en mar revolto. Aínda consciente de que “a maioría do pensamento que produzo é spam” (69), a poesía sérvelle para saber cal é o seu lugar neste mundo, aínda que sexa para decatarse de que o único que fai é criticar todo o que ve, todo o que sente, inclusive el mesmo. Quizá lle cumpra tamén certa independencia tamén para iso. Sen dúbida cómprelle como maneira de alonxarse e ter mellor perspectiva. Certa independencia de todo o que o rodea tamén porque non se sente identificado con nada, a non ser o sentido lúdico/lírico da poesía, esa maneira de repensar o mundo e soñar. Soñar con esa utopía liberadora, aínda consciente que “de aquí á treboada hai un lustro” (70) algo ten que facer mentres agarda e nada mellor que facer poesía, aínda que sexa unha poesía descrida de todo mais que lle permita ter claro cal é o obxectivo “ que non é outro que o lóstrego irredento / que de paso a ese instante de auténtica liberdade” (70)

ASDO: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

TRES POEMAS ESCOLLIDOS DE MARILAR ALEIXANDRE

 

De CATÁLOGO DE VELENOS

DERROTAS DOMÉTICAS

debeu ser moi difícil

degolar as anguías

sen cortar os dedos

arrandearte para que non te cubrisen

as escamas do ollomol

liscar do nó corredío das sabas

 

nas noites opacas

que batallas contra os garavanzos

medrando disformes na auga        que absurda tarefa

escoller lentellas de arroz

que impotencia

cando o leite fervido vai por fóra

inevitablemente

 

e se o batifondo das tixolas

non che deixaba oír a música

se o te francés e alemán

eran inútiles contra a graxa nos fogóns

se os tubos de auga berran coma nenos

ou gaivotas        e as patacas se pegan

no fondo da tarteira

 

nai

como é que estás sorrindo nas fotos?

De ABECEDARIO DAS ÁRBORES

O CE

ollo coas acacias

con c de coitelo

compás de catro por catro

acorde de rock

 

máscaras de entroido

esconden o gume das súas follas

nun estoupido de lámpadas amarelas

 

unha acacia ou mimosa nun entroido

hai anos

partiume a lingua en dous

De MUDANZAS

EN AUSENCIA DE VOZ

no medio dos seus venerábeis cabelos brancos

escintilaba un de púrpura

OVIDIO, Metamorfoses, VIII, 8-1O

 

na cabeleira azul envurullastes o ceo

a través dela supuraban as estrelas

 

en ausencia da voz

os cabelos foron palabras

arrincando a crina púrpura destes a vitoria a Minos

no golfo de Corinto

 

tamén os vencedores falaron a lingua do cabelo

das vencidas raparon a cabeza

en Ilión hai tres mil anos ou en Asturias no sesenta

e tres

a Constantina e Anita Braña

 

escrito cabelo a cabelo

vermello foi o crinado de Ocírroe

a filla do centauro

roxo o da loura Minerva non tocado por mans

de varón

negro o das Furias que peiteaban do cabelo serpes

e non houbo cabeleira máis admirábel

que a de Medusa

para volver levando no oco da man

o que noutro tempo foi

unha bagulla

 

crítica de MUDANZAS E OUTROS VELENOS (Marilar Aleixandre, Galaxia)

TRES POEMARIOS DE MARILAR ALEIXANDRE

Título: Mudanzas e outros velenos

Autora: Marilar Aleixandre

Editorial: Galaxia

Tres poemarios reuniu Marilar Aleixandre nesta nova publicación. Tres poemarios de difícil acceso que agora aparecen xuntos, centrais na produción poética da académica Marilar. Catálogo de velenos (2001), Premio Esquío de poesía e do que no seu día fixemos recensión, Abecedario das árbores (2006) e Mudanzas (2006), Premio Caixanova. Así que nesta crónica libresca atenderemos o segundo e terceiro, que son os que nos quedan por recensionar.

Abecedario das árbores é un poemario en aparencia sinxelo. O poemario encétao un poema co mesmo título có libro, e é unha reivindicación do valor que as árbores deben ter neste mundo tan tecnificado, tan artificializado, onde tantas veces son contempladas como un estorbo para o progreso poñendo a funcionar as chapodadoras que deixen impoluto o camiño a unha nova autopista, unha nova rúa, un novo froito do que entendemos como progreso. Porque neste mundo esquecemos a verdadeiro valor que teñen as árbores para que a vida siga sendo viva. Se aínda hai vida é porque aínda hai árbores, así de simple, o día en que non haxa árbores xa non haberá vida, extinguirémonos. O poema funciona tamén como presentación do que despois se poderá ler, que é un poemario estruturado en catro partes como catro son as estacións do ano:

“Inverno”, “Primavera”, “Verán” e “Outono”.

Cada poema vai dedicado a unha árbore, unha árbore central, o que non impide que poidan aparecer outras tamén, árbores dunha estación. Cada poema leva un título que é unha letra, pola que comeza ou que contén o nome da árbore, ou un nome en gaélico, xeito de reivindicar tamén unha cultura en perigo, a gaélica, así como a unión ou interferencias que poida ter coa cultura galega. Parce así un caderno de campo en que se van anotando as impresións poéticas que producen as diversas árbores. Os poemas son curtos, caben nunha páxina, e son unha mestura entre descritivos e interpretativos. Ser descritivos é case unha obriga, pero non se limitan a iso, á descrición da árbore, e dan cabida á interpretación da vida que os rodea, vida que tamén está nos ollos da voz poética, nos ollos, na memoria, na experiencia da voz poética, de xeito que xa no primeiro poema parecen os espectros de Dachau e Mauthausen.

Bidueiro, acacia, magnolio, plataneiro, tamarindo, teixo e ciprés son as árbores de inverno, e nelas podemos observar árbores exóticas que nos indican que o poemario vai ser un esculcar na memoria vexetal da voz poética, máis que cinguirse a unha determinada xeografía. Abruñeiro, salgueiro, limoeiro, maceira, as sebes, o olmo e o toxo, as de primavera. Uceira, castiñeiro, abelaneira, sabugueiro, oliveira, dedaleira e capudre, os de verán. E faia, gingko, carballo, silveira, bambú, freixo e hedra, as de verán, que contan aínda co engadido ao poemario orixinal dos “Haikus do Courel para Novoneyra”, publicados no Libro Homenaxe a Uxío Novoneyra da AELG. Este poemario clausurou a colección “ Poetas en Compostela”, editada pola Concellalía de Cultura e mais o grupo Corrreo Gallego, e tamén xunta poemas publicados no boletín Feros Corvos ou na Casa da Gramática.

Pola súa parte Mudanzas é un poemario moito máis complexo. Estruturado en tres partes. A primeira, “Portas” encabezada por unha cita de Arcadio López-Casanova; a segunda, “A voz, o ollo”, encabezada por outra de Rodríguez Baixeras; e a terceira, tamén “A voz, o ollo” por outra de Ana Romaní. Mais en realidade o que caracteriza o poemario é que cada texto vai encabezado por versos d´As Metamorfoses de Ovidio, excepto unha vez que é Homero. E é que todo o poemario é un contínuo diálogo entre a actualidade en que se escribe e le e personaxes mitolóxicas, onde unhas axudan a explicar as outras como fórmula para dar conta da vida, pois a vida e os seus arcanos, os seus misterios é o obxecto final do poemario. A vida sendo muller, a vida vivida baixo a condición de muller. Escrita sobre casca de ovo, como no “Envío” que enceta o poemario. Escrita con delicadeza, con coidado, porque as palabras poden esborrallarse unhas enriba de outras. Precisamente Marilar é unha xuntadora de palabras escritas nas marxes. Os seus versos parten sempre da conciencia de estaren escritos nas marxes, como nós vivimos tamén nunha marxe. Son versos que falan do amor, do amor de muller, do amor de muller que vive na marxe, e tamén da voz, da palabra, esa realidade que nos é condenada, que nos é roubada, cando é a realidade que nos define neste labirinto que é a vida.

Lelo é andar sempre cunha pregunta na boca, cunha imaxe bífida por entre a cartografía métrica dos seus versos, versos que non negan a rebeldía como único comportamento coherente, se é que cabe algunha coherencia neste espazo que é vivir, onde nos atopamos, onde nos precisamos, onde berramos pola solidariedade, esa solidariedade dos marxinados, dos que viven nas marxes. Versos que amalgaman, xa se dixo, como dúas realidades que se piden, personaxes mitolóxicas no acontecer diario. Como é posíbel que, despois de tanto tempo, nos sigan servindo, explicando? Tan pouco avanzou a humanidade ou é que hai literatura que é eterna? Nese caso, que é o máis probábel, non esquezamos ler.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

subliñados de CONTRA TODO ISTO. UN MANIFESTO REBELDE (Manuel Rivas, Xerais)

 

Hai un sensor moi especial que transforma ese golpe óptico da vergoña en partícula de conciencia (11).

………………………………………

Nacemos nun país esnafrado, onde non había mellor lugar para vivir que o futuro (12).

………………………………………

Porque quero gozar do mundo, correr cara a el e non fuxir, escribo contra Todo Isto (18).

………………………………………

De todas as historias, a da rebeldía contra a inxustiza, por persoas e animais, é a máis extraordinaria porque se proxecta como un permanente rescate que xermola e reactiva a esperanza, aínda baixo a lousa dos tempos mortos (23).

………………………………………

Nos últimos anos, Hespaña é o país que máis recortou en investigación e o gasto segue en continua caída (30).

………………………………………

Crear unha confianza básica, entre libres e iguais. Esa utopía xermina no ensino (35).

………………………………………

A indignación do 15-M é parte dunha memoria do rescate utópico que se ten que reactivar como rebeldía eficaz contra a distopía (36)

………………………………………

O mellor dos pobos é a sua colleita de humor e, xa postos, de amor (47).

………………………………………

Curiosa democracia na que as urnas son invocadas para meter medo (56).

………………………………………

O xornalismo está vivo e por iso o matan (59).

……………………………………….

O xornalismo vive unha crise existencial (61).

………………………………………..

Cando a xordeira do poder é total, deseguida fai acto de presenza a desintelixencia (70).

………………………………………..

Hai días en que semella <o centro exacto do abandono>, e que a crise é principalmente existencial, autodestrutiva, e non só ten a súa causa na incerteza tecnolóxica e o naufraxio económico (73, salientado  orixinal).

…………………………………………

Sucede que a memoria histórica, coma o cambio climático, é unha verdade incómoda. Polo retrovisor irónico da historia, a pregunta é: que futuro lles deixaremos aos nosos antepasados? (83).

……………………………………………

A mellor tradición de Hespaña é o que algúns carcamáns tratan de antitradición (89).

……………………………………………

O supremacismo machista cambalea cando a muller non acepta o estado de docilidade (103).

……………………………………………

Non son só as mulleres as que teñen que ser feministas. Tamén os homes (112).

……………………………………………..

Hoxe por hoxe, só hai algo que pode provocar unha revolución en Hespaña. As pensións. O naufraxio do sistema público de pensións (123).

…………………………………………….

E di o Goberno que estamos en plena recuperación. Si, mais nunha recuperación regresiva (127).

……………………………………………..

Pero vivimos nunha Hespaña máxica que superou a comparanza odiosa entre o luxo e a pobreza (134).

……………………………………………..

Unha trampa mortal para a democracia é a de sacrificar liberdades en nome da seguridade (151).

……………………………………………..

Enfadarse é un magnífico dereito democrático (157).

……………………………………………..

Como se vai intoxicando a linguaxe en sucesivas vagas de mentiras cun efecto semellante ao das gotas de arsénico (170).

……………………………………………….

Volvemos vivir tempos en que predomina o pensamento perigoso dos fanáticos (173).

……………………………………………….

Pero o camiño cara ao horror sempre está pavimentado polo asfalto da indiferenza dunha maioría (173).

………………………………………………..

Hai un lugar común: o que falta en Hespaña é máis cultura (181).

………………………………………………..

Como é posíbel que a sucesión de masacres escolares en Estados Unidos non conmovese o país como para impoñer a fin da venda libre de armas? (187).

………………………………………………

Agora que o penso, Jeb Bush puido izar un pequeno ataúde para berrar: < Viva a liberdade>! (189, salientado orixinal)

……………………………………………….

Con sorte, poderían darlle o Premio Nacional de Historia ou Literatura, valorados en 20.000 euros. O Premio Nacional de Tauromaquia, nova creación, ten un importe de 30.000 euros. Viva a cultura! (209).

……………………………………………….

Ao cabo, a literatura desafía a <liña do inaccesíbel> , alí onde se teñen que deter a arqueoloxía e a historia ( 221, salientado orixinal).

………………………………………………..

Existe unha causalidade na espoliación da esperanza no mundo contemporáneo (233).

…………………………………………………

Pregunta de neno: <E Deus que come?> (249, salientado orixinal).

…………………………………………………

Hai unha modalidade superior da épica, case imperceptíbel, que esixe músculos de buxo e nervios de crina de animal: a amabilidade (254).

crítica de CONTRA TODO ISTO. UN MANIFESTO REBELDE. (Manuel Rivas, Xerais)

UN MANIFESTO NECESARIO

Título: Contra todo isto. Un manifesto rebelde.

Autor: Manuel Rivas

Editorial: Xerais

Vivimos nun estado permanente de conflito onde os que máis perden son as clases máis populares e onde os que máis gañan son os máis ricos. Cada vez hai máis pobres máis pobres e cada vez hai máis ricos máis ricos. Á vez, os dereitos sociais que desde a Transición (ou Transfusión) se foron gañando camiñan en franco retroceso cara á desaparición. Cada día amencemos cunha privatización máis, e co servizo público máis enfraquecido, deteriorado. Fano “polo noso ben”.  Parce que a privatización é a solución a todos os males, e par eles si, para os ricos si, para eles é unha bicoca coller un negocio en marcha e ben posicionado. Ben pouco importa que os utentes dese servizo público teñamos que apandar con peor calidade de servizo, porque iso é o que pasa, hai que gañar cartos, e ese hai que gañar cartos é un gañar cartos como sexa, normalmente deteriorando o servizo que se presta. Envellecemos, a pirámide poboacional hespañola amósao ás claras, e máis na Galiza, mais os emigrantes son vistos como usurpadores. En fin. Podiamos seguir, que a listaxe de despropósitos é longa, mais cremos que abondou para presentar un estado de cousas contra as que é necesario reaccionar.

Iso é o fai Manuel Rivas neste Contra todo isto. Un manifesto rebelde. Rebelarse. Reaccionar. Nun tempo escuro e retrógado, o que nos toca, achegar un chisco de luz, un refacho de aire fresco que nos devolve a esperanza de que hai alguén que, coma nós, non atura máis. Ao longo dos capítulos deste libro vai amiudando en parte da realidade que nos toca vivir. Porque sente vergoña.. “O primeiro paso para detectar unha inxustiza é que compareza o sentido da vergoña” (11). E reacciona contra a “canallocracia”, contra a descivilización, contra o retroceso e rearmamento, contra a produción de medo para poñer en corentena os dereitos e liberdades, contra a subtracción da democracia, contra a produción de fendas de desigualdade, contra o desmantelamento dos espazos comúns, contra a produción de odio cara ao outro, contra o machismo, contra a explotación da muller, contra a inquisición contra a muller, contra guerra contra a muller, contra a guerra contra a natureza, contra a caza dos ecoloxistas, contra a domesticación intelectual, contra indiferenza e o cinismo, contra a amputación da cabeza, contra a subtracción da cultura como hábitat de liberdade, contra o antieuropeísmo reaccionario, contra os paraísos fiscais e a corrupción sistémica nunha mestura de economía gris e criminal, contra a propagación no uso do lawfare (guerra xurídica) por parte  dos poderosos, contra as portas xiratorias, contra o abaratamento humano na era da robotización, contra a crecente mercantilización e burocratización do ensino, contra unha tradición baseada en pompas (fúnebres ou festivas), contra desmemoria e a contramemoria. E faino no “Manifesto rebelde”.

Rebélase como xornalista que é. “O xornalismo está vivo e por iso o matan” (59). Por iso, despois do “Manifesto rebelde” lle dedica un capítulo, porque despois do “Manifesto rebelde” aínda queda moito libro en que ir deténdose nalgunhas realidades sangrantes, preocupantes. Nove capítulos máis, conformados por “artículos” de dimensións inferiores a dúas pàxinas polo xeral e onde o capítulo final é unha sucesión de “cápsulas de enxeño” onde queda clara a vontade de denunciar, a vontade crítica do xornalista, que se formula en textos de poucas liñas. Tempo abondo para tocar temas como a Memoria Histórica, a inmigración, a República, as pensións, Catalunya, o racismo, as armas,o turismo, ou os robots. Dedicando un capítulo enteiro á literatura escrita “na beira” e onde dialoga con Cervantes, Borges, Saramago, Jonh Berger, Paco Souto e a literatura escrita con vontade de compromiso. De entre todos estes capítulos queremos salientar dous, o que agrupa os textos dedicados ao xornalismo e o que agrupa os textos deicados ao feminismo, aínda que os dous temas, o xornalismo e as mulleres poden aparecer noutros illados. Queremos salientar eses dous porque o autor é consciente sa súa condición de xornalista, de xornalista comprometido, de xornalista de porqués. E o das mulleres por razóns obvias, son a metade do mundo e deica agora non tiveron o protagonismo que mereceron. Pois ben, sobre todos estes temas e máis, proxecta luz Manuel Rivas, unha luz procedente da lucidez crítica, a luz procedente da voz rebelde e culta, a luz procedente do compromiso cos débiles, cos menos favorecidos. O que fai deste libro un libro necesario neste tempo de sombras e regresión, neste Estado de Vergoña eis un libro do sentir e do pensar que quere pór a liberdade no corpo da linguaxe. Un libro impagábel.

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

subliñados de SOÑOS. ARQUIVOS. CARTAS (María do Cebreiro, Xerais)

 

O que vale nun poema constrúese a expensas do que non vale no poema (10).

………………………………………….

Nin sequera as metáforas doadas poden borrar todo o impulso que as alenta. É o mesmo impulso que rompe a escrita aínda que fracasemos, como ante as cousas que son realmente grandes debemos aprender a fracasar (10).

…………………………………………..

Hai tantos dedos como planetas. Tantas mortes como planetas (12).

…………………………………………..

Vivimos entre os outros como se iso fose un froito da vontade e non do azar (13).

…………………………………………..

Tes razón: o poema é unha linguaxe secreta na que ciframos todo o que non podemos dicir doutro xeito (14).

……………………………………………

<Quero escribir para que algo me importe> (17, salientado orixinal).

…………………………………………….

Se ti me preguntases porque escribo diríache ; < escribo porque non podo identificarme con nada>. Ningunha posición, poucas persoas, algunha idea, ningún fogar. (18, salientado orixinal).

……………………………………………

< O que pensan os mortos sobre os vivos ocupa máis espazo que o que pensan os vivos sobre os mortos> (20, salientado orixinal).

……………………………………………..

Unha paixón?

Quizais, pero desprovista da busca da beleza, sen a ximnasia da literatura, o anticipo do orgasmo (21).

………………………………………………

Na métrica procuras o que eu procuro no que non ten medida. Un corazón feminino, sen compás.

A túa idea de métrica vén cadrar, paso a paso, coa miña propia idea de infinito.

(…)

O poema non é un avión nin un barco. O poema protesta para que a carne deixe de ser carne. É unha protesta inútil (22).

……………………………………………….

Hai nomes que queiman os dedos cando escribo, aínda que me deteña na inicial (27).

……………………………………………….

O tempo cura porque mata (27).

………………………………………………..

Dixen que a paz era unha figura da morte e respondiches: procuramos a paz, pero para escribir necesitamos volver ao tempo das feridas.

<Regresa>, contestei, <ao tempo das feridas>. Escribe como cando non sabías escribir e os teus dedos chocaban co ventre da túa nai (30).

……………………………………………….

O corpo está cheo de camiños falsos (44).

……………………………………………….

< O poema é a vida do poeta> (46, salientado orixinal).

………………………………………………..

(Escribo rápido porque vivo rápido (…)) (46).

………………………………………………..

Este desexo é unha enfermidade. Cando o usamos, extínguese. Hai cousas que se non as gastamos non se poden aforrar (47)).

………………………………………………….

Ti, coma o montañeiro: dous poetas sen obra (48).

…………………………………………………..

É só que coido que hai certa conexión entre a música que nos gusta e a música da nosa propia escrita (49).

……………………………………………………

(…) entón a aquilo como que lle dei a volta e fixen que fosen as cousas as que sentían e nós os que nos mudabamos (…) (50).

……………………………………………………

A túa imaxinación, tan exaltada que ningunha caligrafía a poderá atrapar (52).

……………………………………………………

< Hai conversas que duran toda a vida e hai encontros que fan que a vida se deteña > (56, salientado orixinal).

…………………………………………………….

A vocación do lume é confundir a forma e a materia (57).

…………………………………………………….

A dor non é ningunha experiencia nin un castigo. A dor é simplemente algo que sucede (59).

……………………………………………………

Ningún amor morre de todo mentres sigamos vendo pasar as súas imaxes (62).