subliñados de MEMORIAS DUNHA VACA MARELA (Afonso Eiré, Hércules Ediciones)

 

Poñerlle  nome a unha becerra, leva tempo. Un nome ten moita importancia (12).

…………………………………………..

Eu devolvinlle o atalingo no medio das cornas e, sen máis, as dúas puxémonos a pacer como se non pasase nada (15).

……………………………………………

Cada eido ten a súa cara, o seu olor, a súa voz que te chama (17).

…………………………………………….

Eu teño a enerxía da terra, da auga e dos pastos. Outras só teñen leite (17).

…………………………………………….

A Morena deu un bracado caspirro, como se ventase que algo malo sucedía (30).

……………………………………………..

Eu sabía que antes de comer, tiña que cheirar as herbas por se son velenosas; antes de beber, mirar a auga por se hai aganos dos que te fan rebentar…(33).

………………………………………………

Fomos rousando, rousando… As rodas deron un zunido que non chegou a chiar, senón que carrandearon na pedra (41).

………………………………………………

Cando comezou a mamar, sentín primeiro unha comechón e, logo, un gran vado (64).

………………………………………………

Bruei, pero tiven que ir detrás do Xosé, que me acarmadara ao xeito (64).

………………………………………………

Estabamos suadas e, sen saber por que, as dúas comezamos a bracuñar aínda que ía calor (85).

……………………………………………….

Os malos obran mal porque poden e porque os deixamos, pensei para min (95).

……………………………………………….

A Morena non andaba con mexericadas. Pero era rabisca. Moito máis rabugana ca todas nós xuntas (105).

……………………………………………….

A vida labrega é unha vida dedicada enteiramente á supervivencia (121).

……………………………………………….

Dáselle a volta ao porco e, agora, a facer o mesmo polo outro lado (141).

……………………………………………….

Aquela frécola nos traballos, aquel apuro en rematar cada faena que comezasen, volveu propiciar unha revolución na casa do Cabanelas e no lugar da Lucenza (146).

………………………………………………..

Si, hai quen pensa que as vacas non temos sentimentos, pero non é certo (162).

…………………………………………………

Notábase que remoía acotío, pero el non remoía herba, senón ideas, pensamentos, que son os que inveteradamente se lles atragoan aos homes (172).

………………………………………………….

Os tempos avanzan! Avanzan cando non recúan! (185).

…………………………………………………..

Eu ser son unha vaca ben vella. Nacín pouco máis ou menos cando o Estado español entra no Mercado Común Europeo (186).

…………………………………………………..

E negando o seu pasado, poñen risco o seu futuro (200).

…………………………………………………..

Eses meses, ademais dun criado, o Pepiño ten un compañeiro. Andan os dous xuntos(201).

…………………………………………………..

E explicoulle que no 1992 había na Galiza 70.132 explotacións e, agora, hai menos de 8.000 (205).

…………………………………………………..

O amiño levaba días cismando coas axudas do PAC, que había dous meses que tiña que cobrar e aínda non chegaran (219).

……………………………………………………

Pasaba polo medio das pintas todas e nin sequera para elas ollaba…Dábanme mágoa (229).

……………………………………………………

Sente vergoña. E mágoa. Mágoa das súas vacas, pero, sobre todo, mágoa de si mesmo. Mágoa do que foi e xa non é. Mágoa do seu futuro. Mágoa de quen non atopa saída. Mágoa…Mágoa de que non veñan os cartos da Xunta e poder arranxar todo (230).

 

 

crítica de MEMORIAS DUNHA VACA MARELA (Afonso Eiré, Hércules Ediciones)

A GRAN NOVELA DA VACA

Título: Memorias dunha vaca marela

Autor: Afonso Eiré

Editorial: Hércules Ediciones

Moi sentidamente escribiu Castelao sobre a vaca no Sempre en Galiza (1944). O día que seipamos o que val unha vaca, Galiza quedará redimida. Mais que pouco caso se lle fixo. Até o día de hoxe poucas obras se fixaron no valor que vaca representaba para a Galiza. Quizá tivo que ver nisto que, cando a literatura galega esperta do pesadelo da ditadura, o valor en alza era unha literatura urbana, mentres se operaba unha transformación que é a que nos  trouxo deica aquí, hoxe, con menos de 8.000 explotacións que se decican ao gando vacún, quen o diría, desde aqueles tempos en que había vacas en cada casa e vaca era coma un máis da familia. Nese contexto é no que nace a Cachorra, filla da Linda, na casa do Cabanelas da Lucenza, que é a protagonista desta novela de Afonso Eiré. A grande novela da vaca, para facerlle xustiza a un animal sen o cal non se entendería Galiza, a vaca marela, unha vaca da casa, unha vaca sufrida da que se aproveitaba todo, desde o leite até o coiro e por riba era imprescindíbel para o traballo no campo. Ela araba, ela agradaba, ela turraba do carro. A Cachorra coñece todo ese mundo de nova, e participa nel como  a vaca maioral que é. Ela é a primeira en saír da corte e as demais camiñan detrás dela. Ela é a primeira en entrar no prado e escoller o lugar que mellor lle praza para pacer. E ela, xunguida coa súa nai, turra do carro ou do arado, o que lle boten, que para iso é unha vaca ben guiada e case nin cómpre que vaia alguén diante chamándoas.

Até que Manuel Rivas escribiu Un millón de vacas (1990) pasou desparecibida a vaca. No libro de Manuel Rivas non é a protagonista mais serviu como unha primeira reivindicación dun mundo que estaba a sufrir unha tremenda evolución, o mundo do vacún. E desde entón a hoxe non correu mellor sorte. Pero hoxe temos a Cachorra como testemuña desa evolución e así nolo conta en Memoria dunha vaca marela. Porque ela é testemuña da chegada do pastor eléctrico, e xa non cómpre quen as alinde. E tamén do tractor, e xa non cómpre que as xungan máis, só para as sementeiras e  a recollida das patacas, que aí cómpre un arar fino que non é posíbel co tractor. E non só. Porque pouco a pouco a corte vaise enchendo de frisoas, esas vacas pasmonas que só saben dar leite, comer e cagar. Mentres hai corte, porque co tempo o fillo do Cabanelas constrúe un estábulo, lonxe da casa, que enche de vacas frisoas porque se dedica ao leite. Xa non é como cando o Castor recollía o leite no macho, ou cando o Xosé, o amo, o carretaba naquel carreto que para iso tiña. Agora hai tanques de refrixeración e veñen polo leite camións todos os días. Pero o negocio do leite non durou, axiña chegaron as cotas lácteas e con elas toda unha reivindicación do sector. Claro que aínda foi peor cando desapareceron. Para entón o leite na Galiza pagábase, e págase aínda hoxe, menos que resto do estado e chega leite de fóra que se fai pasar como galego. Porque o problema do leite na Galiza segue existindo, e as grandes superficies ofrecen leite a uns prezos que non cobren os custes de produción.

                     Memorias dunha vaca marela é a historia de toda esa evolución contada polos ollos, testemuña e protagonista, dunha vaca marela, a Cachorra, a vaca da casa. Primeiro son o señor Xosé e a señora Inés os amos. A novela, estruturada en dúas partes, conta na primeira a vida mentres o señor Xosé é o amo. Un señor Xosé que entende os animais, que lles fala e os ten coma compañeiros de traballo, como alguén máis da casa. Remata a primeira parte coa morte do señor Xosé. Na segunda, os amos son a señora Inés e o seu fillo, o Pepiño, en mans de quen deixa todo, un Pepiño que deixa a emigración en Suíza e se fai cargo da casa, constrúe o estábulo e o que antes eran cortes xa son unha explotación leiteira. Pois a segunda parte é a historia desa explotación, na que a Cachorra, como vaca da casa que é, segue conservando o seu cortello porque o seu é o único leite que come a señora Inés, que non se afai ao das frisoas.

                     Memorias dunha vaca marela reivindica un mundo que se nos foi, pero que era un mundo sustentábel, esa palabra tan de moda hoxe. Entón, o leite non era un negocio, e mal nos foi cando comezou a selo. A vida da Cachorra, aquela protagonista de Eu tamén fun coas vacas (2001), testemúñao porque ela ve e sente, non coma as pasmonas das frisoas e, cando se decata, ela é  única vaca marela do lugar da Lucenza. Ela testemuña o auxe e declive do negocio do leite porque é o auxe e declive da súa casa. E vive a problemática de cando a Xunta, Madrid e Bruxelas se pasan a pataca quente do problema leiteiro sen que ningunha administración sexa quen de solucionalo. Non esquezamos que preside a Xunta un señor que non sabe porque as vacas teñen sempre nome feminino.

Esta novela debería facernos reflexionar sobre a importancia que tivo, e que ten, a vaca na economía galega, e na cultura tamén.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

subliñados de GALICIA EN BUS (María Reimóndez, Xerais)

 

A memoria dos seres humanos

non dura (16).

……………………………………………

Non me afago a que Lugo sexa

unha estación de paso (19).

…………………………………………….

(…) aterrada polos corpos deitados no monte,

fervente crente da nova vella relixión (29).

……………………………………………..

no fondo do val (31)

……………………………………………..

Os recordos,

como as estradas,

viran tamén por camiños estreitos (32).

……………………………………………….

En carne viva

por dentro

sal

o único que fuches (39).

………………………………………………….

Os máis tortuosos son sempre

os camiños que menos se ven (41).

………………………………………………….

Co bus chego ata os lugares

onde as estradas se fan palabras (44)

…………………………………………………..

Se as palabras non fosen perigosas

non habería indignación

non tentarían abolir a nosa fala

nin botar as mulleres do discurso (44)

………………………………………………..

As palabras son perigosas (44)

………………………………………………..

Porque son o único

e definitivo

medio de transporte (44).

……………………………………………….

Aquí non podemos

fiarnos do tempo

nin vestirnos polo calendario (53)

…………………………………………………

Só nos queda a subversión

dos nomes propios (58).

…………………………………………………

(…) porque as descubertas,

para quen as padece,

son sempre un motivo

para o medo (65)

………………………………………………..

Dándolle coa abaloira ao dicionario

por ver se caen algo máis

ca castañas (77).

……………………………………………….

Pola forza de Galicia

reinventándonos a nós mesmas (80).

…………………………………………………

Na néboa

avancemos (81).

………………………………………………….

Á fin da terra

tamén chega o bus (89).

………………………………………………

Norte de palabras

lingua

identidade (93).

………………………………………………

Xeografías interiores.

Sistema público de transporte (95).

……………………………………………….

O que nos une

a continuidade da terra.

O que nos desune

a descontinuidade das estradas (99).

…………………………………………………

Transformarei en poesía

o meu destino (107).

 

crítica de GALICIA EN BUS (María Reimóndez, Xerais)

GALICIA EN BUS

Título: Galicia en bus

Autora: María Reimóndez

Editorial: Xerais.

Equilibrada, quizá é a palabra que mellor define esta entrega de María Reimóndez na colección poética de Xerais. Nin vehemente nin fría na expresión lírica dun libro que é a vez interior (atento á expresión íntima do sentir) e exterior (poucos libros de poesía tan físicos, tan xeográficos). O libro organízase en catro partes, catro partes que teñen que ver coa organización dunha viaxe: “Puntos de partida”, “Os traxectos”, “As estacións”, “Destino?”. Din que a viaxe é a metáfora da vida e en Galicia en bus cúmprese esa premisa. Unha viaxe interior e exterior, unha viaxe interior que afecta ao sentimento en canto introspección, esa está sempre asegurada porque o libro é puro sentir, unha viaxe exterior que se manifesta nos traxectos, traxectos, estacións, puntos de partida, destinos que condicionan en certa maneira a viaxe interior. En certa maneira porque a viaxe interior está asegurada sempre só que aquí os lugares físicos teñen a virtude de esixir resposta emotiva. A poeta non pasa en valde polos diferentes lugares, pasa e sente e ese sentir queda reflectido no libro. Un libro dunha poesía que flúe natural, este non é un deses libros que retorcen a palabra ata adecuala ao seu significado, que retorcen o poema ata que é expresión limpa do sentir. A de María Reimóndez é unha expresión limpa e pura que queda anotada sexa primaverán, verán, outono ou inverno. Desde este punto de vista Galicia en bus é coma un caderno de campo no que se van rexistrando emocións e reflexións co paso do tempo. Porque ese é outro dos equilirios, o quilibrio entre emoción e reflexión, ambas condicionadas pois nacen unha da outra.

A localización dos poemas é moi variada, desde Pontevedra a Lugo, pasando por Silleda. As Cíes, Píldaro, Xolda, Poza da Ola, Vilalba, Lalín, Becerreá, Ancares, Tres Bispos, Vilouta, Brenlla, Xallas, Mazaricos, Santa Comba, Perillo, Xanceda, Mouriscade, Compostela, Rivadavia…E ás veces chega a ser tan precisa que nomea o edificio en cuestión (edificio Lucía), e o lugar concreto (bar Río Eo). Como vemos temos aí, nesa paisaxe tamén sentimental, cidades, vilas e lugares de entidade menor. Vistas desde unha perspectiva feminina e política, pois non se pode concebir unha perspectiva feminina sen a súa correspondente vertente política, ambas e dúas esíxense. De xeito que as viaxes son viaxes tamén da memoria, o ser humano non pode vivir sen ela porque o ser humano é, ao final, memoria.

En canto ás liñas de transporte público tamén teñen o seu protagonismo. Santiago-Vimianzo, liña de Fisterra, empresa Arriva; Ourense-Lugo, empresa La Directa; Tui-Ribadeo, empresa ALSA; Santiago-Corcubión, empresa Arriva; Ourense-Vigo, empresa Castromil; Lugo-Viveiro, empresa Arriva; Santiago-Fisterra, empresa Arriva; Vigo-Asturias, empresa ALSA; Cangas-Bueu, empresa Cerqueiro; Vigo-Lugo, empresa Gómez de Castro. Dan unha idea da extensión xeográfica que cobren os desprazamentos da voz poética, unha voz poética que se despraza por Galiza na súa extensión sen un roteiro prefixado. As viaxes vanse dando e con elas as anotacións nese caderno de campo que é o poemario.

O poemario, ese caderno de campo, tamén ten un protagonista innegábel, un libro: O transporte público rodoviario na Galiza, do que é autor M. Roda e que a autora coñece moi ben pois inclusive ten acceso ás notas manuscritas do devandito libro, e asistiu á súa defensa cando era tese de doutoramento, documentando as reaccións do tribunal así como as do propio autor. Un libro que lle vén moi ben á voz poética, pois aínda que semella un libro administrativo o seu contido é moi social e aparece citado en multitude de ocasións, ás veces ocupando a cita o lugar do poema. Non se podería concebir Galicia en bus sen a interacción do de M. Roda, que vén aquí como mel nas filloas.

ASDO.: Xosé M. Eyré

sobre o Diairo Cultural

Normalmente os mércores adicámolos á edición crítica, mais a actualidade fai que esta semana a adiemos ao xoves e falemos da eliminación da grella da Radio Galega dun programa senlleiro como é o Diario Cultural, todo un referente a nivel europeo na información cultural que se nos vai, que o matan ben matado. O Diario Cultural tiña sobrevivido a un bo número de gobernos do PP, iso si, illado na franxa de sobremesa. Que é o que sucede agora, logo, para que decidan prescindir del, eliminalo? En primeiro lugar cómpre falar das formas, desaparece o Diario Cultural tal e como o coñecemos, mais din que van aumentar a información cultural. Esa é a escusa, desta vez, polo menos haina, non como cando foi caso de Aberto por Reformas. Porén, incrementar o tempo dedicado á cultura non tiña porque significar a desaparición do Diario Cultural, nin moito menos, que acontece entón?

Moi simple. Estamos gobernados por xente que odia a cultura galega. É un odio político, non poden aturar que a cultura galega signifique a existencia dunha realidade política diferenciada e propia. Como axentes colonizadores que son, o seu é a cultura madrileñí e todo  o que non sexa cultura madrileñí non serve, é malo para España. E aínda teñen a cara de presentarse como salvadores do galego e a súa cultura. Isto significa que a desaparición do Diario Cultural é unha decisión política. Igual que todas as iniciativas que se tomaron contra a lingua galega, o trilingüísmo e toda esa patulea. E cómpre que aqueles políticos implicados coa  cultura galega, é dicir: os nacionalistas e algún máis, así llelo fagan ver aos galegos e galegas. Están despedazando Galiza a cachos, comezando pola súa cultura, pola nosa cultura, pola cultura que nos define. Co silencio cómplice da Consellaría de Cultura e DXPL, non ían ser menos, traballan para o mesmo axente inimigo.

O Diario Cultural é unha fórmula radiofónica consolidada e fulcral no tecido cultural galego. Con el desaparecerá un referente único e imprescindíbel, pouco importa que dean máis información, que falen máis tempo de cultura, esa é a escusa. Moi posiblemente isto sexa a cambio de que desapareza a cultura crítica que representaba o Diario Cultural. De termos un referente único pasamos a ter información desperdigada ao longo do día. Haberá máis información, mais desorientada, desorientadoramente dada, de forma que o acceso á información se complica, careceremos dese referente único.

Tíñanlla xurada. Está claro. 28 anos resistindo con éxito. Non se pode facer radio cultural de éxito porque a eles politicamente non lles convén. Por iso se cargan o Diario Cultural.

 

 

 

subliñados de BONUS TRACK (Rosalía Fernández Rial, Galaxia)

 

Cando vives demasiado tempo soa, acabas por establecer unha serie de rituais e crenzas difíciles de explicar de portas para fóra (9).

…………………………………………………………..

Canto máis achegue o que imaxino ao que fago, máis se arrimará a maxia lírica ao meu discorrer existencial (12).

……………………………………………………………

Ao parecer, os danos non foran para tanto, aínda que os compañeiros permaneceron xuntos, ao seu lado, e Marco situouse nun limbo intermedio entre interior e exterior (22).

…………………………………………………………..

Había un home na parte posterior do vehículo que vestía coma el, tiña unha complexión idéntica a el, as mans, o rostro, os ollos igual ca el (32).

…………………………………………………………..

A diferenza entre o círculo, o Eterno Retorno, e a espiral, é a saída (34-35).

……………………………………………………………

Xa sabes, ás veces a palabra é máis poderosa ca a realidade designada (42).

……………………………………………………………

Como a tenacidade remanente do sol, tamén eu quero resucitar a cada instante (47).

…………………………………………………………….

Como eses ollos nas miñas pupilas, desde a outra banda da pista, cando tampouco vou tan borracho, puideron desordenalo todo de inmediato, sen pedir permiso (71).

……………………………………………………………..

Era tan elástica como os globos que me daba, sempre rebelde e contenta, resposta de canto acontecera (83).

………………………………………………………………

A túa mirada dentro do cadro especular convértese en espectador e peza artística á vez (91).

………………………………………………………………

Parece que esta xornada tampouco vou pescar nada e cada vez queda menos para o naufraxio definitivo (94).

………………………………………………………………..

Pero xusto antes de comezar a universidade, Mariña viu como os seus pais se divorciaban ao mesmo tempo que reducían o seu grao de idealismo e lle inculcaban que, si, soñar está ben, mais cómpre ser prácticos (104).

………………………………………………………………..

Nunca escribiría de non ser porque preciso contarlle isto a alguén (107).

…………………………………………………………………..

O hábitat natural das escritoras profesionais é o terreo da ficción. Pasamos máis horas en cronotopos literarios ca en espazos e tempos reais (109).

…………………………………………………………………..

-Veña, non vos poñades melodramáticos de novo, que a literatura, como a vida é, antes de nada, brincadeira (118).

…………………………………………………………………..

A violencia ía ocupando cada vez máis sitios do fogar, coma unha onda expansiva (125).

…………………………………………………………………..

O aire libre recibiuno cunha atmosfera fílmica, redentora (133).

…………………………………………………………………..

Córrome aprendendo cousas novas, lendo certos autores ou cunha dose potente de calidade musical (140).

…………………………………………………………………..

Era un xeito ordenado de andar sen rumbo (143).

……………………………………………………………………

Desde o habitáculo elevado de DJ, Ana era absolutamente consciente de cada compoñente da dramaturxia alí presente (148).

crítica de BONUS TRACK (Rosalía Fernández Rial, Galaxia)

PROTAGONISTA, A MÚSICA

Título: Bonus track

Autora: Rosalía Fernández Rial

Editorial: Galaxia

Rosalía Fernández Rial é coñecida, sobre todo, como poeta. En clave de sol (2009), Átomos (2011), Un mar de sensacións (2012), Vinte en escena (2012, 2014), Ningún amante sabe conducir (2014), Contra-acción (2016) e antoloxía bilingüe Sacar a bailar. Poesía reunida (2009-2016) forman un corpus no que os mesmos títulos apuntan cara á multidisciplinariedade. Ademais tamén se desenvolve como performer. Este é seu primeiro libro narrativo, e para  súa estrea escolleu un libro de relatos onde a música é a auténtica protagonista, con certo parecido á escrita de Iolanda Zúñiga, mais sen tanta intensidade musical. Porque na trama de cadanseu relato figura a referencia a algunha peza musical, unha como mínimo, agás no terceiro, que non hai ningunha. Deste xeito, desfilan polos seus relatos Bob Dylan, Sumrrá, Doors, Beatles, Patti Smith, Narf, Carlos Santana e Celia Cruz, Norbert Schultze como compositor de “Lili Marlen”, Nirvana, Billie Holliday, Lady Day, Tom Waits, Zaz, John Lennon, Nina Simone, Ray Charles, Leonard Cohen, Ismael Serrano, Berrogüetto, The Animals, Joan Baez, António Carlos Jobim, Mercedes Peón, Antonio Vega, Amaral, Blaumut, Marful, David Bowie, Radiohead, o musical Cabaret, Jimmy Fontana e Carlos Paes, Mala Rodríguez. Ademais de música pupular e folk USA. Como dicimos, os relatos, de temática moi variada, introducen no seu corpo tramático polo menos un tema musical, agás no terceiro, polo que cómpre ser salientada a habilidade da autora para harmonizar escrita e música, para irmandalas.

Aínda sendo protagonista central a música, son moitas tamén as referencias literarias que se atopan en Bonus track. Así, podemos atopar a José João Craveirinha, Díaz Castro, Rodríguez Fer, Cortázar, Lorca, Manuel Antonio, Alejo Carpentier, Abel Meeropol e os filósofos Nietzsche e Hegel, do mesmo xeito que a pintura de Friedrich e os “artistas” Marcel Duchamp, Tracey Emin e  Eleanor Antin. Polo que a escrita de Rosalía Fernández Rial tamén se converte en multidisciplinar, rica en matices e ambientes. Rica en matices e ambientes, a autora sabe recrear ambientes diferentes cheos de matices, o que é un valor literario innegábel, resultando difícil escoller un entre os 22 relatos que compoñen o volume, o que fala da calidade media do libro. Saudamos  pois esta escrita que irmanda literatura e música, unha irmandade na que aínda cómpre afondar malia termos aí a Iolanda Zúñiga e  música estar presente de modo testemuñal en moitos títulos. A pesar de todo é moito o que aínda se poden achegar ambas disciplinas. Non en van Rosalía Fernández Rial está tamén moi atenta a quen son os compositores da letra das cancións que figuran no volume, pois a irmandade entre poesía e música si se atopa mellor desenvolvida que na narrativa.

Porén esa riqueza en ambientes e matices ten un fulcro común, a violencia. É raro que nos seus relatos non haxa algún tipo de violencia, xa sexa verbal ou física, explícita (case sempre) ou implícita. O que fai que Bonus track sexa un libro dos nosos días, pois abonda abrir un xornal ou acender o televisor para que a violencia se adone da actualidade. Si, vivimos nun mundo violento, o ser humano é especialista en exercer violencia sobre os demais conxéneres, e iso está moi ben reflectido neste libro. Quizá non era a intención da autora reflectir ambientes violentos, o que vai en contra do clima musical, mais o feito de escribir un libro dos nosos días remata por intrododucir a violencia entre as físgoas que as palabra permiten. Isto quere dicir que tampoco lle son alleos ambientes marxinais, podendo atopar desde a xenofobia do segundo relato, a outros onde a cocaína está presente e mesmo un relato trans, ou o desemprego, que é outra das características dos nosos días. Como dixemos, a violencia oponse en certa maneira á música, mais non deixa de estar presente algún tipo de violencia e isto reflicte os nosos días, porén cómpre salientar o xeito de que encaixe tan ben nos relatos.

ASDO.: Xosé M. Eyré

subliñados de EMERXENCIA (Maurizio Ferraris, Euseino?)

 

A ontoloxía, o que existe, é diferente da epistemoloxía, o que sabemos ou cremos que sabemos (21)

…………………………………………..

Os valores non caen do ceo, emerxen do mundo (25)

…………………………………………..

(…) o posmodernismo é o fillo malcriado do idealismo transcendental (27)

…………………………………………..

A perfección (…) explícase pola dispoñibilidade de tempo e de materia (32)

…………………………………………..

Non existe descontinuidade entre a orixe da vida e a construción da cultura (38)

……………………………………………

O ideal dunha teoría dos todos é a cerna do realismo transcendental e segue a dialéctica inscrición / iteración / alteración (43)

……………………………………………..

O problema non é explicar como a mente se refire ao mundo senón máis ben como a mente emerxe do mundo (44)

………………………………………………

A principal característica do individuos é a de ser externos a outros individuos (51)

………………………………………………

Existir é resistir pero resistir é persistir ( 57, salientado orixinal)

……………………………………………….

Hai dúas hipóteses, a que ofrece o significado pentecostal e a que ofrece o significado emerxente (65)

………………………………………………..

(…) icnoloxía, a doutrina das pegadas que aínda non son psique (68)

………………………………………………..

Defender que a calidade e autenticidade caen do ceo (…) é profesar unha relixión supersticiosa (73)

…………………………………………………

Antes ou despois, a dirección conduce a algures e determina unha iteracción (78)

…………………………………………………

O trazo característico da tecnoloxía é a iteracción (86)

……………………………………………..

Un exemplo de pai non é un pai exemplar, único que o sexa por un casual; e se fose un pai exemplar, en certa medida deixaría de ser un bo exemplo de pai (92)

………………………………………………

A alteración é a xénese do significado consciente e, ao mesmo tempo, da propia consciencia (100)

………………………………………………

A abstracción que implica a escritura constitúe a proba máis evidente  do predominio do significado emerxencial sobre o significado pentecostal (102)

……………………………………………….

A documentalidade non só é un acontecemento burocrático; a escritura fai posible a existencia dos obxectos sociais e, despois destes, da ciencia como acontecemento social que se inicia cando se comparten, fixan e transmiten documentos (104)

……………………………………………….

De aí a necesidade de pasar do derridiano “Nada existe fóra do texto” a “Nada social existe fóra do texto” (112, salientados orixinais)

………………………………………………..

(…) a humanización do ser humano pasa por procesos de adestramento, imitación e motivación que teñen un carácter esencialmente documental (117)

…………………………………………………

De feito, a posesión dos medios de inscrición constitúe un poder exactamente igual ao da posesión dos medios de produción (121)

………………………………………………….

Tratar de entender que é o que determina a acción é ocuparse de política (125)

…………………………………………………..

O modelo de servidume voluntaria nace (…) dunha constatación de facto: non é verdade que o home nace libre, e sobre todo, é dubidoso que aspire a chegar a selo, desde o momento en que a nosa principal experiencia histórica demostra que o amor polas cadeas é un dos trazos característicos do ser humano (126-127)

…………………………………………………..

(…) a exemplaridade amosa como o pensamento emerxe da realidade e indica a converxencia entre a mente e o mundo (129)

…………………………………………………..

O realismo e o antirrealismo teñen implicacións políticas e culturais que van moito máis alá da esfera académica (134)

……………………………………………………

(…) o heroe de Dickens sempre é un burgués caritativo (141)

…………………………………………………

O aspecto crucial do culturalismo reside na súa infasificabilidade (146)

…………………………………………………

A Web é unha gran forma de emerxencia (151)

………………………………………………….

A técnica, velaquí a cuestión, non é alienación senón revelación (153)

………………………………………………….

A visión da alienación é un tanto mitolóxica, ademais de falsa (153)

………………………………………………….

O capitalismo como control dos medios de produción debe ser substituído pola tecnoloxía como produción de humanidade (160)

…………………………………………………..

A realidade social non se constrúe precisamente de xeito activo, máis ben padécese de modo pasivo (165)

…………………………………………………….

A inemendabilidade constitúe o principio da emancipación ( 167)

…………………………………………………….

(…) a submisión constitúe o carácter fundamental do ser humano (167)

……………………………………………………..

A desobediencia non chega e a  resistencia débese transformar en exemplaridade (172)

………………………………………………………

O exemplo chega antes que a norma e despois constitúea (177)

………………………………………………………

(….) as accións exemplares son reaccións (181)

crítica de EMERXENCIA (Maurizio Ferraris, Euseino?)

FILOSOFÍA EMERXENCIAL

Título: Emerxencia

Autor: Maurizio Ferraris

Traduce: Inma Otero Varela

Editorial: Euseino?

Se ben a filosofía emerxencial conta con numerosos antecedentes históricos, non falta quen diga que Charles Darwin foi o primeiro, non foi até finais do XIX e principios do XX que a filosofía emrexencial se desenvolva como tal. Maurizio Ferraris, un dos principais filófos europeos, realiza unha posta a punto de filosofía emerxencial nesta obra de 2016, que conta con versión galega antes que castelá. Desde o punto de vista realista propón un emerxentismo metafísico baseándose nun empirismo transcendental e estuda filosofía trascendental na ontoloxía, na epistemoloxía e na política, que son os tres apartados nos que organiza o libro. Con respecto á ontoloxía estuda as relacións entre realidade e verdade, individuos e obxectos, fenómenos e nóumenos, ética e ontoloxía e  a falacia trascendental ( que identifica ontoloxía e epistemoloxía) en capítulos breves, para centrase despois, máis demoradamente, no rexistro e nos individuos. No rexistro, esa propiedade necesaria para que exista algo, deixar rexistro de si, pasa revista ao realismo á materia e á memoria ( da ontoloxía emerxe a epistemoloxía, o pasado é repetido pola memoria); á inscrición, iteración e alteración; e o realismo trascendental (como a mente emerxe do mundo, como da psasividade de pode pasar á actividade).

No apartado destinado aos individuos estuda o mantemento do trazo nun estado; como  os individuos somos externos a outros individuos ( non hai entidade sen exterioridade) e como non hai nin suxeitos nin obxectos, só relación. Despois céntrase na inemendabilidade, as cousas non poden ser modificadas polo pensamento, existir é resistir (base do realismo negativo).

No segundo capítulo (epistemoloxía) comeza por estudar o significado pentecostal, o significado emerexencial e a icnoloxía (doutrina das pegadas que aínda non son psique). O libro está tamén organizado nunha sucesión temporaria desde a creación do mundo á actualidade, que se nota máis nos dous primeiros capítulos, ficando o terceiro fóra desa sucesión. Despois, no apartado destinado á dirección, estuda o sentido como dirección e como significado (o sentido inconsciente constitúse mediante a inscrición, o consciente mediante a imitación); como desde a ontoloxía se accede á epistemoloxía e á política; a fenomenoloxía; a direccionalidade ( como o sentido emerxe do corpo e do ambiente fronte ao contrutivismo de Kant); a iteración (compartir un espazo común e obxectos dotados de positividade que son independentes ás nosas conceptualizacións); a fixación e o  envite (que procede dos individuos). Despois estuda a iteración a propósito das termites e como emerxe un sentido global xerado por individuos que non o tiñan antes; despois a tecnoloxía, onde confesa a natureza especulativa do libro e revisa os  conceptos de historia, exemplificación e abstracción. Nun terceiro apartado achégase ao tempo das pirámides estudando a xénese do significado consciente e da propia consciencia; a documentalidade (pois o rexistro era condición indispensable á vida); a intencionalidade (onde distingue obxectos naturais e obxectos sociais);a responsabilidade (onde analiza o comportamento moral) e a finalidade (onde establece a primacía da documentalidade sobre a intencionalidade).

Á súa vez, na terceira parte, política, tratar de entender que é o que determina a acción é ocuparse de política (115), pregúntase como emerxe a emancipación e desenvólveo en tres apartados: fariseísmo, servidume voluntaria e acción exemplar. Cando trata o fariseísmo ocúpase da integridade moral (que non depende de enfrontarse ás propias responsabilidades, senón das opinións que se teñen), do idealismo transcendental, do realismo e antirrealismo (que teñen implicacións políticas), ademais do posmodernismo (as cousas dependen das palabras, só co pensamento podemos concibir a realidade), así como das relacións entre ontoloxía e epistemoloxía, non hai suxeitos e obxectos senón unha combinación de ambos, tilda o idealismo do século XX de naturalista. No apartado dedicado á servidume voluntaria ocúpase da Web ( esa gran forma de emerxencia) e nega que a tecnoloxía sexa fonte de alienación senón de revelación, sabemos o que queremos e o que somos grazas ás técnicas que empregamos, tamén conclúe que o ser humano nace encadeado e que o seu natural é a submisión, a realidade social padécese de xeito pasivo pero onde hai resistencia hai existencia, chégase así á inemendabilidade como principio da emancipación, e á liberación chégase desde a imbecilidade, característica do ser humano. No terceiro apartado, acción exemplar, conclúese que a desobediencia non chega e a resistencia debe transformarse en exemplaridade, o estatuto moral dunha persoa vén marcado pola súa relación coas normas (que non son morais senón pragmáticas e históricas), a revolución é posible pero precisa accións reais e non só pensamentos e é importante que a acción exemplar sexa individual, para preguntarse despois de donde sae a decisión?, é necesario emanciparse? , é xusto liberarse?, a intencionalidade colectiva vén por imitación e deriva da documentalidade, as acción exemplares son reaccións, reaccións que parten do obstaculizante que é a realidade, para concluír que sen ontoloxía non hai epistemoloxía nin ética.

Porén, esta preciosa tradución de Inma Otero, ten unha curiosidade que a sociedade na que vivimos converte nun feito salientábel. Entre o seu corpo referencial, nas notas, aparecen dous libros galegos: A servidume voluntaria (1576) Iñás-Oleiros, A Coruña: Trifolium; e Bartleby, o escribente (1853), tradución de Eva Díaz Rodríguez, Vigo: Xerais, 2009. O que vén confirmar que desde unha lingua como o galego se pode chegar a calquera lado, non por ser unha lingua B estamos condenados á autarquía, a vivir para nós mesmos, que xa de por si sería suficientemente aceptábel. Desde unha lingua como o galego a fronteira é o mundo. Por iso, de aí a inquina que nos teñen os políticos gobernantes, odian que iso popida ser así, queren que o galego sexa unha cousa só de andar pola casa, mentres dure que sexa sí iso e non durará moito porque na súa concepción é só iso. Pois ben, este libro demostra como lles saen as contas furadas.

 

ASDO.: Xosé M. Eyré

 

 

 

 

Amancio Ortega, o odio e o Día do Libro

Con datos moi preocupantes celebramos hoxe o Día do Libro. Datos moi preocupantes polo que a Galiza se refire, o que contrasta co que está a suceder no resto de liguas do Estado. Menos títulos, menos tiraxe, menos editoriais e menos axudas públicas. O libro galego parece en caída libre. Do que se alegran moito Feixó e os seus secuaces, non en van eles son os culpábeis directos de que isto sexa así. Porque é unha cuestión de odio, de odio político. E isto débeno ter moi en conta os políticos nacionalistas, telo moi en conta e contarllo á xente. Non é que nós sexamos unha cultura que non paga a pena, condenada a morrer. É que hai xente interesada en que morramos: Feixó e os seus secuaces, para algo temos unhas autoridades (Consellería de Cultura, DXPL) que se compracen en non facer nada ou en xogar á contra.

Outra cousa sería se Amancio Ortega e o seu emporio amosasen eses datos preocupantes, porque entón si, entón se acenderían as luces alarmantes nos despachos de San Caetano. E non é que de Amancio Ortega dependan postos de traballo, como se pode pensar. Non, porque da cultura galega tamén dependen moitos postos de traballo. As esperanzas están postas na Lei do Libro, unha Lei do Libro que hai intereses creados en que non funcione. Pero as esperanzas está postas na Lei do Libro porque que as autoridades fagan algo minimamente intelixente en favor do libro parece unha milagre. Non lles convén, politicamente non lles convén e isto redunda nunha diminución do nivel cultural galego, atinxe tamén aos non galegofalantes.

Por iso hoxe non é día de celebracións, non polo menos para min. É un día para a preocupación. Porque me parece inxusto que esas autoridades que debían axudar e xogan á contra saian indemnes. Xogan pola burramia e deben pagalo. Todo aquel que aposte en contra da cultura debe pagalo, porque o peor que se pode ser neste mundo é ser un inculto, un inculto por vontade propia. Que iso é o que son as nosas autoridades. E faránllelo pagar aos nosos fillos, da única menira que saben: con máis burramia. Non en van a imbecilidade, como di no libro que estou a ler, é unha característica definitoria do ser humano.